Stress uit zich niet volgens vaste patronen bij mannen en vrouwen. Klachten en veranderingen verschillen per persoon en situatie.
Er wordt vaak gedacht dat mannen en vrouwen heel anders reageren op spanning. Sommige mensen denken bijvoorbeeld dat vrouwen sneller emotioneel reageren. En dat mannen eerder boos of geïrriteerd worden.
Margot plaatst hier vanuit het onderzoek een duidelijke kanttekening bij: “Het is lastig om harde uitspraken te doen over verschillen tussen mannen en vrouwen bij stress. Wat we op het werk zien, heeft vaak niet alleen te maken met het geslacht. Het komt ook door de sector waarin iemand werkt of door de privésituatie. Ieder mens uit overbelasting weer anders.”
Mannen en vrouwen reageren dus niet volgens 2 vaste patronen. Wel kunnen menstruatie- en overgangsklachten invloed hebben op het werk.
Een groot Nederlands onderzoek laat zien dat menstruatieklachten kunnen samengaan met verzuim en minder productiviteit. Dit geldt niet voor iedereen. Sommige vrouwen hebben ernstige klachten. Andere hebben weinig of geen last.
Ook overgangsklachten kunnen het werk moeilijker maken. Denk aan slecht slapen, vermoeidheid en moeite met concentreren. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40460347/
Margot: “Bij een deel van de vrouwen zijn menstruatie- of overgangsklachten zo ernstig dat ze het werk beïnvloeden. Kijk dan samen wat wel kan. Soms helpt meer flexibiliteit of tijdelijk thuiswerken, afhankelijk van het werk.”
Een leidinggevende hoeft de medische oorzaak niet vast te stellen. Vraag welke invloed de klachten op het werk hebben en wat iemand nodig heeft. Bij aanhoudende of ernstige klachten kan de bedrijfsarts meedenken.
Lees ook het artikel: Wat doet werkstress met de menstruatie van medewerkers?
Of het nu een man of een vrouw is: van te veel stress raakt iedereen overbelast. Als leidinggevende kun je letten op veranderingen op 3 gebieden:
Iemand die overbelast raakt, verandert vaak in dagelijkse gewoontes. Denk aan een medewerker die plotseling alle pauzes overslaat. Of iemand die steeds overwerkt of juist te laat komt.
Margot vertelt: “Je ziet vaak dat mensen hun gedragspatronen aanpassen. Iemand die eerst altijd gezellig meepauzeerde, blijft ineens aan zijn bureau zitten. Dat soort veranderingen in het normale gedrag vallen vaak op. Dit kan een goede aanleiding zijn om te vragen hoe het met iemand gaat.”
Langdurige overbelasting kan invloed hebben op de aandacht, het geheugen en het denkvermogen. Uit onderzoek naar een klinische burn-out weten we dat problemen met verschillende denkfuncties kunnen voorkomen.
Margot licht toe: “Bij overbelasting zien we soms dat mensen zich minder goed kunnen concentreren. Of opeens fouten maken. Ook kunnen ze sneller emotioneel of geïrriteerd reageren. Trek niet meteen een conclusie, maar vraag wat er aan de hand is.”
Stress en burn-out kunnen samengaan met lichamelijke klachten. Denk aan:
Margot legt uit wat er in het lichaam gebeurt: “Bij stress wordt het sympathische zenuwstelsel actief. Als de stress aanhoudt en iemand te weinig herstelt, kunnen ook lichamelijke klachten ontstaan.”
Schrijf ernstige of nieuwe lichamelijke klachten nooit automatisch toe aan stress. Pijn of druk op de borst kan bijvoorbeeld door stress komen. Het kan echter ook een andere medische oorzaak hebben. Laat de beoordeling daarvan over aan een arts.
Je hoeft als leidinggevende of hr-professional geen medische diagnose te stellen. Het gaat erom dat je veranderingen opmerkt.
Margot benadrukt: “Het belangrijkste is dat het werk en de sfeer op het werk goed geregeld zijn. Ook moet er een open cultuur zijn, waarin mensen durven te zeggen wat ze nodig hebben. Aandacht voor de mens achter de medewerker is de beste manier om verzuim te voorkomen.”
Lees ook het artikel: Stress van medewerkers bespreekbaar maken: 4 concrete tips voor hr en managementKlachten of veranderingen in gedrag vertellen je niet automatisch wat er aan de hand is. Een open vraag en goed luisteren helpen om te horen wat iemand nodig heeft. In het verhaal van twee hr-professionals lees je hoe zij dat in hun werk aanpakken. Hun ervaringen geven handvatten voor gesprekken in jouw team.
