Transcript Afl.1 - Dit is waarom je brein niet matcht met je smartphone
Edson da Graca
[00:00–00:13] Social media houden jongeren gemiddeld vier uur per dag hookt. In deze tweedelige serie van Gezond Verstand ga ik Edson de Graza in gesprek met experts en ervaringsdeskundigen over het effect van social media op onze gezondheid.
[00:13–00:29] Wat zijn de effecten van social media precies en waarom is het nou zo moeilijk om van het scherm af te komen, om de schermtijd omlaag te krijgen? Ik ga het bespreken met Stefan van der Stichel. Hij is hoogleraar cognitieve psychologie en expert op het gebied van aandacht en concentratie. Hij kan ons dus alles
[00:29–00:39] vertellen over wat social media doet met aandacht en mentale gezondheid, maar ook hoe we misschien een beetje kunnen minderen met de socials. Want ja, Stefan, daar moeten we toch een beetje naartoe,
Stefan van der Stigchel
[00:39–00:47] toch? Ja, wetenschap weet heel veel niet, maar je hebt ook gewoon iets van boerenverstand. En als je ziet dat mensen soms zes, zeven uur schermtijd hebben, dan weet iedereen wel,
Edson da Graca
[00:47–00:51] dat kan niet goed zijn. Heb je daar zelf ook een beetje last van?
Stefan van der Stigchel
[00:51–01:05] Ja, en dat is wel interessant als je het hebt over schermtijd. Want schermtijd op zich ligt bij mij ook hoog. Net zoals bij vele anderen. Maar het ligt er natuurlijk wel aan wat je doet als je op je scherm zit. Kijk, ik lees een krant op mijn scherm. Ik ben vorige week in de auto vrij ver weg geweest.
[01:06–01:10] Ja, mijn schermtijd is deze week through the roof. Want ik heb hem gebruikt als navigatiesysteem.
Edson da Graca
[01:11–01:14] Maar Stefan, jij noemt alleen maar de goede dingen nu op.
Stefan van der Stigchel
[01:14–01:27] Qua sociale media valt het mee. Ik kies er zelf voor om überhaupt maar één app, social media app bij me te hebben onderweg. Voor het geval dat ik me echt even heel erg verveel en afleiding wil die ik wat niet op een andere manier kan krijgen.
[01:28–01:40] Dus je kan wel wat dingetjes doen en ik hoop dat het wel als je weet hoe aardig de concentratie enzo, dat je weet hoe dat werkt. Ik hoop vandaag natuurlijk een beetje uit te leggen dat je er ook wat mee kan. Ik weet niet hoe jij dat aanpakt, maar
[01:40–01:43] het helpt wel om klein dingetjes te doen op je telefoon.
Edson da Graca
[01:43–01:57] Ja, nee, ik gebruik het zelf als ontspanning ook een beetje soms. Tenminste, zo lieg ik dan tegen mezelf. Zo kan ik mezelf dan weer in de ochtend aankijken. Maar ja, wat je zegt, ik voel
[01:57–02:12] gewoon dat het niet goed is. Als ik na zo'n doomscroll sessie denk ik wel van, oh, ik voel me zo opgejaagd en overprikkeld. Dat kan niet goed zijn. Om te beginnen heb ik een aantal stellingen voor je over social media en gezondheid.
[02:12–02:23] Ik wil heel kort van jou weten. Is het een misvatting? Is het een mythe? Of klopt het gewoon? Ben je er klaar voor? Helemaal. Here we go. Door het blauwe licht van je telefoon val je minder goed in slaap.
Stefan van der Stigchel
[02:23–02:37] Mythe. Het heeft... Blauwe licht werkt. Dat werkt op je slaap. Dus het klopt dat hoeveel het blauwe licht bekt Dat werkt op je slaap Dus het klopt dat hoeveelheid blauwe licht beïnvloedt Hoe goed je in slaap valt Maar de blauwe licht wat door je scherm van je smartphone wordt afgegeven Is veel te weinig om invloed te hebben
[02:37–02:49] Het lampje naast je bed Heeft veel meer blauwe licht in zich Stoot het meer uit Dan het blauwe licht van een scherm Maar dat betekent niet Dat je goed slaapt
[02:49–03:02] Als je kort met je smartphone Daarvoor kort met je smartphone interacteert Dus het is wel een goed idee om, als je slaapproblemen hebt, om vroegtijdig van je smartphone af te gaan. Er wordt gezegd, een half uur, een uur, het zal per persoon verschillen. Maar dat komt niet door het blauwe licht, maar door die apps.
[03:02–03:14] Die apps zijn natuurlijk opgebouwd om je arousal en je alertheid, om die heel hoog te zetten. En er is nog een dingetje. Als jij naar je smartphone kijkt en je krijgt allemaal prikkels op je af, dan voel je je niet meer dat je moe bent.
Edson da Graca
[03:14–03:17] Als jij een boek leest, het gaat maar door natuurlijk.
Stefan van der Stigchel
[03:17–03:28] Dan op een gegeven moment denk je, ik moet gaan slapen. Die signalen, daar heb je aandacht voor nodig. En je hebt maar één aandacht. Dus als je met je aan de hele tijd bij de scherm zit, dan voel je ook niet dat je eigenlijk al had moeten gaan slapen.
Edson da Graca
[03:28–03:44] Maar waar zit dat verschil dan in? Oké, ik snap het. Een scherm is natuurlijk heel veel licht, heel veel bewegingen. En een boek zijn maar. Zeg maar maar. Maar dat zijn woorden en letters. Waar zit het verschil? Want je bent toch ook, met lezen
[03:44–03:46] ben je ook gewoon actief bezig.
Stefan van der Stigchel
[03:46–03:58] Ja, je hebt vooral erbij aandacht nodig, dat klopt helemaal. Maar een boek trekt op zich geen aandacht. Kijk, wat zijn dingen die aandacht trekken? Dingen die bewegen, dingen die geluid maken. Ons brein is continu bezig om de wereld aan het afscannen. En op het moment dat er iets is wat nieuw is,
[03:59–04:10] een geluid, een beeldje, een prikkel, een nieuwe prikkel, dan trekt dat automatisch de aandacht. Daarom is het ook zo moeilijk om je aandacht los te maken van zo'n scherm als het de hele tijd nieuwe informatie geeft. En een boek, hoe vet het ook kan
zijn,
[04:11–04:22] in principe, er zit er niks in herens aan een boek wat de aandacht gaat trekken. Dus het is makkelijker om aandacht te geven aan een scherm wat alleen nieuwe prikkels geeft, dan aan een boek. Een boek moet je echt zelf
[04:22–04:33] doen. Er is niks aan een boek qua kleur of qua prikkel wat de aandacht automatisch trekt. Dat maakt het een enorm verschil. Maar bijvoorbeeld mag je nou wel televisie kijken voor het slapengaan.
Edson da Graca
[04:33–04:41] Ja, want dat doe ik dus wel. Als ik een keer van een optreden kom. Dan heb ik nog zoveel adrenaline van het optreden. Dan ga ik toch nog even televisie kijken.
Stefan van der Stigchel
[04:41–04:41] Maar wat kijk je dan?
Edson da Graca
[04:43–04:54] Ja, eigenlijk kijk ik niet eens echt. Maar dan alles wat gewoon op de... Ja, als er een talkshow is dan kijk ik dat. Maar het is eigenlijk om uit te zonen.
Stefan van der Stigchel
[04:54–05:06] We weten dat heel veel mensen kort voor het slapen gaan bijvoorbeeld toch een aflevering van een comedyserie kijken. Heel vaak ook dezelfde comedyserie. Toen Friends nog op Netflix stond, werd dat heel veel door structureel de mensen bekeken. Het is natuurlijk super overzichtelijk. Je weet precies wat er gaat
[05:06–05:22] gebeuren. Je weet echt dat Rose en Rachel uiteindelijk weer bij elkaar komen. Of ik weet niet eens hoe het mee geëindigd was. Spoiler! Nou, deze nog. Maar ik weet het niet eens. Maar het verschil daartussen is, je wordt er niet zo alert van. Zeker nog, je wordt er een beetje vermoeid van.
[05:22–05:27] En dat is een groot verschil. Als jij een hele vette film gaat kijken na een optreden. Dat werkt niet.
Edson da Graca
[05:27–05:30] Dus het ligt wel echt aan de content die je dan bekijkt.
Stefan van der Stigchel
[05:30–05:45] Je moet kijken van wat gaat er voor zorgen waar ik nu zit. Als jij terugkomt van een optreden. Super aroused hè. Tot waar je nou eigenlijk naartoe moet. Wat je terecht aangeeft. Het heeft geen enkele zin om dan alleen in bed te gaan liggen. Je moet iets gaan doen om rustig te worden. TikTok filmpjes en zo is dat niet. Want dat gaat
[05:45–05:55] jouw alertheidsniveau waarschijnlijk hoog houden. Het is misschien wel ontspannen, maar je wordt er niet rustiger van in vergelijking met bijvoorbeeld een boek lezen of een hele saaie talkshow kijken.
Edson da Graca
[05:55–06:08] En daar zeg je wat, want ik heb kinderen. Die oudste is 14 en daar zijn we wel een beweging aan het maken van een boek lezen heb ik al opgegeven.
[06:09–06:17] Gaat hij niet doen. Maar wat kan ik bijvoorbeeld inzetten om rustiger te worden? Naar dat punt toe te gaan waardoor hij gewoon een goede nachtrust kan maken. Of hebben.
Stefan van der Stigchel
[06:17–06:24] Nou, de boeklezen inderdaad. Ik heb ook pubers en helaas. Het kan niet. Het lukt niet.
Edson da Graca
[06:24–06:26] Ik heb helaas pubers.
Stefan van der Stigchel
[06:26–06:45] Nou nee, ik vind ze heel leuk en ze is heel lief. Maar ze leest geen boeken. Maar de smartphone bij jongeren moet wel uit de slaapkamer. Want we weten toch over slaap. uit de slaapkamer want we weten toch over slaap dat het heel mensen jongeren slapen korter dan vroeger dan is meten dat kun je gewoon meten en de grote veroorzaker is hoogstwaarschijnlijk als
[06:45–06:59] je kijkt naar veel gevallen de smartphone ja als je tot kort voor slapen gaan op smartphone zit voor je minder goed slaap wat dan wel als het geen boek is ja dan kan het toch een serie zijn wat niet super heftig is maar gewoon iets samen kijken en je kan van een voetbalwedstrijd of een andere of
[06:59–07:03] een ander sportwedstrijd kijken. Je mag wel naar de scherm kijken. Alleen de vraag is
Edson da Graca
[07:03–07:17] wat gebeurt er op dat scherm? Het gaat echt om de content dus ja. Dank je, dank je, dank je. Dan gaan we naar de tweede stelling. Social media apps werken, ze werken sowieso, maar
Stefan van der Stigchel
[07:18–07:31] werken ze ook verslavend? Ja, ik denk het wel. En de lichte twijfel komt door de definitie van het woord verslaving. Daar ben ik dan toch in de wetenschappen voor. Er is nogal debat over wanneer is iets een verslaving. Als je met een verslavingsdeskundige
[07:31–07:44] gaat spreken, dat spreek je nu niet, maar ik spreek ze wel. Mijn collega's en zij zeggen sommigen zeggen daarvan, we spreken eigenlijk alleen maar over een verslaving met middelen gebruik. Als je dan niet neemt, dat je gaat trillen. Dat je lichamelijke
[07:44–07:58] reactie gaat krijgen. Maar als gameverslaving een verslaving is, en heel veel mensen, en daar zijn klinieken voor opgericht. En dat is ook geen middelen gebruikt. Dus dan zou je kunnen zeggen dat, ja, als dat die definitie van verslaving is, dan denk ik zeker dat als sommige mensen
[07:58–08:12] drie, vier uur per dag naar social media kijken en soms meer, en echt wel het heel lastig vinden als dat er niet is, eigenlijk niet meer goed weten te functioneren. Zonder, dan is het een verslaving. En het speelt ook in op
[08:12–08:21] alle verslavingssystemen. Steeds die beloning. Steeds dat oneindige. Dat gokmachineachtig. Dat je niet helemaal precies weet wat er daarna gaat gebeuren.
Edson da Graca
[08:21–08:24] De verrassing. Wat ligt hier om de hoek?
Stefan van der Stigchel
[08:24–08:34] We weten dat een variabele beloning. Die is verslavender dan een voorspelbare beloning. Als jij weet dat je elke dag om twee uur iets krijgt. Dat is oké. Dan kun je de rest van de dag bij je rustig. Want je weet ook dat het geen twee uur is.
Edson da Graca
[08:34–08:35] Een soort routine wordt het dan.
Stefan van der Stigchel
[08:35–08:40] Als je niet weet wanneer het gaat komen. Dus dat volgende filmpje kan wel leuk zijn.
Edson da Graca
[08:40–08:41] De anticipation.
Stefan van der Stigchel
[08:42–08:54] En dat weet je ook bij ratten. Als je ratten, die wordt natuurlijk veel onderzocht. Als je die beloning geeft. Als ze op een knopje drukken, krijgen ze een beloning. Vinden ze chill, doen ze veel. Maar als ze op een knopje drukken en ze krijgen niet altijd een beloning. Maar soms wel.
[08:55–09:04] Dan blijven ze drukken. Misschien nu wel. En dat is eigenlijk wat. Als jij nu een berichtje voelt. Wij hebben er allemaal uitstaan. Maar stel jij voelt. We hebben hem allebei uitstaan. Maar stel jij voelt...
Edson da Graca
[09:04–09:05] Wacht, ik zet hem even uit.
Stefan van der Stigchel
[09:05–09:06] Maar stel jij voelt nu een berichtje.
Edson da Graca
[09:07–09:07] Ja.
Stefan van der Stigchel
[09:08–09:16] Dan weet je dat je een soort van mentale jeuk krijgt. Ben ik dat gaan noemen. Jouw aandacht gaat weg bij het gesprek. Want je gaat je toch afvragen. Er is iets aan de hand.
Edson da Graca
[09:17–09:17] Er is dat.
Stefan van der Stigchel
[09:18–09:33] Het is niet alleen maar... Weet dat je het berichtje op zich, die notificatie. Maar ja, de gevolgen daarvan. En dat vinden we heel erg interessant. En dat heeft volgens mij iedereen weet hoeveel de notificaties jij aan hebt staan maar nodig ik heb die zorgen voor minder goede constructie
Edson da Graca
[09:33–09:53] ik heb ze allemaal uit om uit omdat ik daar ik heb ik heb ik lees er ook af en toe wat dingen over en toen zei iemand ook zo van ja zet die notificaties uit ja dan krijg je niet zeg maar inderdaad dat gevoel van ook moet ergens bij zijn ik moet hier nu in duiken maar je mij zegt net, je hebt kinderen. Als die jou willen bereiken, hoe zit dat dan?
[09:54–10:07] Nou, in een geval voor hen heb ik een speciaal dingetje. Dus mijn kinderen en ouders, of ja, ouders, die kunnen me altijd bereiken. Maar ik vond wel interessant wat jij net zei over dat, is het verslavend of niet?
[10:07–10:22] Nou ja, goed, jij zegt dat je eigenlijk dat wil. Maar ik merk bij mijn kinderen dus, als ik beneden ben, ik roep ze. Jongens, we gaan eten. Komen ze niet. Ik doe die wifi uit. Als kakalakken komen ze de trap
[10:22–10:36] afgestormd. Waarom heb je mijn wifi uitgezet? Ik heb je drie keer geroepen om te komen eten. Je komt niet. Dus ik vind het echt verschrikkelijk dat het dan zo moet. Maar ze komen wel. Ja, sorry dat ik dat zeg. Maar ze komen echt
[10:36–10:50] als een stel junks die trap af. Weet je? Zo van, de wifi is uit. De wifi is uit. Waarom is de wifi is uit, de wifi is uit. Waarom is de wifi uit? En dan schrik ik wel. En daarom heb ik nu thuis ook gewoon bepaalde regels. Omtrend scherm gebruiken.
[10:50–10:58] Omdat ik daar zo van schrok. Dat ze zo gejaagd zijn op wifi hebben. En op die platformpjes.
Stefan van der Stigchel
[10:58–11:11] Ze hebben jou denk ik ook echt nodig. Als je kijkt naar dat ontwikkelende brein. Het gedeelte wat eigenlijk voor de aandachtscontrole zorgt. Is de frontale cortex. En die wordt als laatste volwassen. Dus dat is de voorkant van je brein, waar de regie zit,
[11:11–11:31] waar duidelijk wordt gemaakt, nu is het tijd om te stoppen, waar je controle hebt over je gedrag. Dat kun je eigenlijk nog niet van pubers verwachten. Nou, eigenlijk niet. Dat kun je nog niet van pubers verwachten. Als we het de hele tijd hebben over het aandachtvragende. Het is best lastig, ook voor jou en voor mij, om op een gegeven moment te besluiten, oké, nu is het genoeg. Dat vereist heel veel kracht, mentale kracht.
[11:32–11:45] En ja, die hebben jongeren gewoon nog niet. En als ik dit op middelbare scholen tegen ze vertel. Maar het is gewoon wetenschappelijk feit. Sorry. En als je straks 21 bent, dan ben je vetter dan ik. Want ik heb al veroudering. Dus bij mij is het al terug aan het lopen.
[11:45–12:03] Maar het is gewoon zo. En ze hebben, dat zie je ook bijvoorbeeld met het mobiele telefoonverbod op middelbare scholen. Ze vinden het prima. Vraag het ze. Ze zijn het er eigenlijk gewoon mee eens. Alleen ze hadden even iemand nodig. Die zei, okéé zullen we dit even, zullen we dit niet doen als je ervaart hoeveel strijd jij al hebt. Nou vertaal dat naar een
[12:03–12:20] jongere waar het sociale netwerk nog niet helemaal rond is. Vriendjes en vriendinnetjes zijn het allerbelangrijkste in het leven. En is er ook nog eens een keer, wordt er dingen gepost zelf die misschien geliked kan worden. Dat is ook ook bevestiging. Het filmpje, het algoritme is zo
[12:20–12:27] ingezet dat het perfect presenteert wat jij op dat moment leuk vindt. Je kun je niet tegenverweren
Edson da Graca
[12:27–12:33] zelfs met een volledig vergroeide frontaal kwab. Ja want ik wou net zeggen, we hebben het over de jongeren, maar ik kan het zelf ook niet.
Stefan van der Stigchel
[12:33–12:47] En vergeet de 65 plus niet. De schermtijd van die generatie is vergelijkbaar met de schermtijd van jongeren. Dus we hebben het vaak over jongeren, maar ouderen zitten ook de hele dag op candy crush. op Candy Crush waarschijnlijk. Dat ben jij volgens mij.
Edson da Graca
[12:51–13:05] Ik ga niet liegen. Ik zit daar weer op. We hebben het over sociale media. Dat zijn natuurlijk verschillende platforms. Jij zei net iets wel echt interessant. Zij maken het ook echt zo dat je hoek blijft. Absoluut. Maar hoe doen zij dat dan?
Stefan van der Stigchel
[13:05–13:20] Het is natuurlijk bizar om te realiseren hoeveel kennis ze over je hebben. Ze weten precies hoe lang je kijkt, welke dingen je liked, welke dingen je meteen wegzet, welke dingen je blijft hang ik ben heel bang heb je misschien ook dan zit je op je op je feed en je kijkt ergens te lang naar je
[13:20–13:34] kijkt naar een filmpje dan weet je oh dit gaat nu heel vaak tikken dan weg eigenlijk had ik al willen zien maar dat is dan mijn bewustzijn die realiseert ja maar nu krijg ik alleen maar dit soort dus de oscar zijn net uitgereikt ik heb een speech bekeken boem boem boem boem boem
[13:34–13:46] ze zullen allemaal gaan komen en ze weten precies vaak eerder dan jij, want het feit dat ze mij die eerste speech al aanboden, betekent al dat zij weten, je gaat het interessant vinden want jij hebt gisteren een filmpje van One by the left another zitten kijken,
[13:46–14:01] dat wil je nu vast weten. Ze hebben al die data, want ze weten hoe lang je kijkt en ze hebben ook toegang, vaak ook tot jouw andere gedrag buiten de app, kunnen ze ook in de gaten houden met allerlei cookies die worden geïnstalleerd. Ze kennen je vaak beter dan jij jezelf soms kent.
[14:02–14:10] En als ze dan ook nog eens weten. Dit filmpje werkte met iemand met jouwzelfde profiel heel goed. Dan ga ik het aan jou presenteren.
Edson da Graca
[14:10–14:11] Klinkt ook een beetje eng.
Stefan van der Stigchel
[14:11–14:26] Het is denk ik ook echt daadwerkelijk heel eng. Ik vind de hoeveelheid data en kennis die zij beschikken. En de manier waarop dat nu wordt ingezet. Is niet altijd voor de goede zaak natuurlijk. En dat kun je bedrijven denk ik niet al te veel kwalijk nemen.
[14:27–14:30] Want zij willen gewoon dat jij zo lang mogelijk op een platform blijft.
Edson da Graca
[14:30–14:39] Ze hebben hun eigen belang. Ja. We gaan naar de derde stelling. Social media kunnen een negatief effect hebben op je mentale gezondheid.
Stefan van der Stigchel
[14:39–14:54] Oh, die is heel ingewikkeld. Het wetenschappelijk bewijs daarvoor is er niet. Maar dat betekent niet dat het niet zo is. En ik vind het, dat klinkt heel erg, oh er gaat een wetenschapper. Maar ik vind het heel belangrijk om uit te leggen. Dat mensen dit willen snappen. Want het is makkelijk om te zeggen één
[14:54–15:07] leidt tot het ander, maar het brein is hypercomplex. En om te zeggen dit leidt tot dat, dat kan ervoor zorgen dat andere dingen die ook een rol zouden kunnen spelen. Als je alleen maar wijst naar sociale media als de grote veroorzaker van toegenomen mentale problematiek bij jongeren,
[15:07–15:24] want die is er, dat weten we, dat dat alleen maar komt door sociale media, dat is te makkelijk. Ook omdat er heel veel goede dingen zijn aan sociale media. Echter, het feit dat het wel mogelijk een rol zou kunnen spelen en dat teveel op een gegeven moment ook teveel is, betekent niet dat je niks moet doen.
[15:24–15:41] Alleen je moet niet wachten op de wetenschap om hier met definitieve antwoorden te komen. Want je weet hoe wetenschap werkt. We zijn het onderling gewoon niet over heel veel dingen eens. En dat maakt het alleen maar vet om dat te doen en heel erg interessant. Maar het brein is te complex om te zeggen ja, dit moeten we aanpakken.
[15:41–15:44] En nogmaals, het onderschat ook de positieve effecten van sociale media.
Edson da Graca
[15:44–15:45] Want wat zijn die positieve effecten?
Stefan van der Stigchel
[15:46–16:01] Je ziet dat heel veel jongeren er heel veel van leren. Heel veel creativiteit. Ook heel veel inclusie. Als je opgroeit in een klein dorpje en je bent op zoek naar je identiteit. En het is moeilijk om die in de begeving om je heen te vinden. Dan kun je lotgenoten en soortgenoten vinden online.
[16:01–16:17] Die jou kunnen helpen. Die jouw interesses delen. Je staat met de hele wereld in verbinding. Je hebt toegang tot allerlei nieuwsbronnen. De een beter dan de ander. Maar die verbinding onderling is denk ik heel mooi. En ik denk dat heel veel mensen dat heel erg positief ervaren.
[16:17–16:24] Ook als jongeren. Dat je nu vroeger moest je een brief schrijven. Iemand die in Amerika woont. En nu kun je gewoon heel makkelijk met elkaar in contact komen.
Edson da Graca
[16:24–16:25] Oh, maar wel vet toch eigenlijk.
Stefan van der Stigchel
[16:25–16:29] Ja, precies. Een brief schrijven. Een brief schrijven is heel vet. Zeker.
Edson da Graca
[16:29–16:30] Dat andere ook hoor.
Stefan van der Stigchel
[16:30–16:41] Dat andere ook. Maar ik heb een zoon die weet heel veel van muziek en het is bizar die kennis die hij heeft. En dat weet hij allemaal door sociale media. En hij zit mij nu gewoon dingen al uit te leggen terwijl ik dacht dat ik ook al wat van muziek wist.
[16:41–16:46] Hij weet meer dan ik over teksten, over invloeden.
Edson da Graca
[16:46–16:48] Ja en waar het allemaal vandaan komt, er is zoveel informatie.
Stefan van der Stigchel
[16:48–17:03] Ja en de vette filmpjes die hij maakt, de edits die hij maakt. Dus vet, dat zou ik hem niet willen afpakken. Ik denk dat ik daar, maar op het moment dat dat te lang en te veel, dat is goed te berunderen dat dat een effect heeft op mentale gezondheid.
[17:03–17:15] Want we weten dat de twee wel samenhangen. Kinderen die mentale, jongeren die mentale problemen hebben, zitten meer op een smartphone. Dat zou ook maar kunnen komen dat door die mentale problemen ze vaker de smartphone pakken dat het die kant op werkt.
[17:15–17:18] Maar dan nog wil je dat daar goede nuttige informatie in is.
Edson da Graca
[17:18–17:21] Dat je nog meer dieper in de shit gaat komen.
Stefan van der Stigchel
[17:21–17:25] En heel vaak ga je daardoor dieper in de shit. Dus dat risico is er.
Edson da Graca
[17:25–17:37] Dus we moeten wel wat doen. Maar jij bent vader. Je hebt het net over jouw zoon. Heel veel goede dingen. Hij weet heel veel. Maar hoe hou je de balans tussen goed en te veel of niet goed?
Stefan van der Stigchel
[17:38–17:55] Ja, door zijn leven in de gaten te houden. Door met hem in gesprek te blijven. Wat zie je? Wat krijg je dan te zien? Op een gegeven moment als ik dan steeds over Andrew Tate begin. Dan wordt hij wel licht geïrriteerd. Dan zegt hij, ja pap, dat zie ik niet. Dus ik moet wel opletten dat ik niet als een soort oude zak overkom en elke keer maar weer dezelfde dingen vraag.
[17:56–18:09] Zorgen dat hij ook gewoon sport. Dat hij daarnaast gewoon zijn vrienden buiten zijn zolderkamertje blijft zien. Dat hij in de sportschool te zien is. Dat hij op de tennisbaan staat. Dat zijn schoolresultaten goed zijn. En ook gewoon even bij hem inchecken.
Edson da Graca
[18:09–18:13] Hoe voorkom ik dat ik een oude zak ben die alleen maar top down aan het bashen is?
Stefan van der Stigchel
[18:14–18:21] Ja, dat is lastig. Je zou kunnen zeggen door in die wereld mee te gaan. Maar dat weiger ik een heel klein beetje. En ik heb geen zin om op TikTok te gaan. Ik wil dat gewoon niet. Het is niet mijn wereld.
Edson da Graca
[18:21–18:21] Jij zit niet op TikTok?
Stefan van der Stigchel
[18:21–18:29] Ik zit niet op TikTok, nee. Ik heb geen idee. Dus ik praat er wel over en ik lees er alle studies daarover. Maar het is niet geïnstalleerd op mijn telefoon.
Edson da Graca
[18:29–18:30] Heb jij sowieso een social media?
Stefan van der Stigchel
[18:30–18:46] Ja, ik heb er eentje bij me. En wat is dat? Ik heb Instagram bij me. En dat is vooral vanwege de muziek dus. De voordelen daarvan zijn voor mij gigantisch. Nieuw album, nieuwe tour. Dat vind ik heel prettig. Dat wil ik echt niet missen. Maar op het moment dat Instagram me probeert in een fuikje te krijgen met allerlei onzin,
[18:46–19:02] dan word ik wel lichtelijk geïrriteerd. Maar het is moeilijk om bij te blijven. Want jij hebt geen idee waarschijnlijk wat zij allemaal te zien krijgen. En het gaat harder. Ik vraag nu al advies over hoe moet ik dat doen. Maar het gesprek is volgens mij cruciaal
[19:03–19:07] en niet teveel het vingertje. Dat is denk ik altijd handig. Ik vind het wel moeilijk hoor,
Edson da Graca
[19:07–19:23] soms het vingertje achterwege te laten. Want als ik dan soms kijk wat ze kijken, ja dan word ik echt, je wordt hier echt alleen maar dommer. Hoe wordt er op jouw Candy Crush gereageerd? Ja daar gaan we het niet over hebben. Je moet weten, ik ben de held van
[19:23–19:27] mijn dochter, maar nu niet meer. Sinds zij weet dat ik Candy Crush is, is het gewoon een shift.
Stefan van der Stigchel
[19:28–19:44] Het is wel een bepaalde leeftijd dat die heldrol overgaat. Dat heb ik ook mogen ervaren. Maar gewoon, joh, ga lekker wandelen en praat erover. Whatever works. Ik ga één keer per jaar met hem een paar dagen op vakantie. En dan werk ik altijd dan. En dan ergens kan je dat gesprek er wel even ingooien.
[19:44–20:00] En dan merk ik ook dat ze het interessant vinden om te vertellen wat ze hebben meegemaakt. En wat ze zien. Want ze worstelen er zelf ook gewoon mee er is nu een generatie die opgroeit die zelfs ook afvraag van ik spreek was de rente die zeggen van nou ja ik ik heb die smartphone niet meer want ik wil dit gewoon niet meer klein het is een kleine
[20:00–20:17] ontwikkeling ja je zijn er zijn stapjes te zijn wat geluiden er zijn geluiden klus waar de telefoon wordt ingeleverd en waar iedereen dat eigenlijk gewoon een goed idee of heerlijk middelbare scholen waar het gewoon iedereen het in die zakjes doet ook in pauze ja ik heb ik heb dus ook een van
Edson da Graca
[20:17–20:34] de redenen waarvoor waardoor ik blij was dat mijn zoon op de school zit waarin u nu op zit dus een telefoonvrije school dat was toen zeg maar waren nog andere scholen die dat wel dat niet hadden maar nu ben ik naar open dagen aan het gaan met mijn dochter en het is bijna overal op elke school
Stefan van der Stigchel
[20:34–20:51] is het bijna telefoonvrij dus dat van vond ik ook wel wie zie grap hier zie je iets wat de overheid gedaan het is geen verbod maar het is wel en ze hebben regels opgesteld van eigenlijk zou school hier aan hieraan moeten moeten ze heel sterk advies en jij ziet dus dat je als samenleving iets kunt veranderen en dat we niet naar die
[20:51–21:04] social media bedrijven hoeven te luisteren zeggen van ja de kun je tegen optreden want leg allemaal europa ingewikkeld en je kan wel we hebben dit gedicht en het is niet wilde bijna zegt ze kleine stap maar het is eigenlijk hele grote stap ja het heel vaak wordt gezegd, ja ze moeten gewoon leren met die smartphone om te
[21:04–21:18] gaan. Nou voor mij is het heel helder, met die smartphone omgaan betekent op het moment dat je wil concentreren, zoals wij nu, op het moment dat je wil leren, ja dan is ie er niet. En als jij straks even wil ontspannen is het prima, maar er zijn dus momenten waarin er geen rol is voor de
[21:18–21:30] smartphone. Op het moment dat je aandacht, concentratie nodig hebt om de diepte in te gaan, want we weten gewoon dat de aanwezigheid van een smartphone ervoor gaat zorgen dat er minder aandacht is. Dus dat is omgaan met smartphones. Soms is je er niet.
Edson da Graca
[21:31–21:39] Ja, en ik vind dat heel mooi. Dat er zeg maar momenten zijn waarop je hem gebruikt. In plaats van, hij is er altijd.
Stefan van der Stigchel
[21:40–21:41] Hij kan er niet altijd zijn.
Edson da Graca
[21:41–21:42] Oh, ik word er zo moe van.
Stefan van der Stigchel
[21:42–21:56] We moeten rekening hebben met hoe ons brein werkt. En ik ben bang dat we nu een samenleving aan het ontwikkelen zijn die niet matcht met hoe ons brein functioneert. Namelijk, je kunt je aandacht maar op één ding richten en je bent makkelijk afgeleid. Ik bedoel, dat is hoe ons brein werkt. Ja sorry,
[21:56–21:59] je gaat ook niet diëten met een pak koekjes naast je laptop. Ik bedoel voor je het weet…
Edson da Graca
[21:59–22:01] Jij niet, maar ik heb dat geregeld gedaan.
Stefan van der Stigchel
[22:01–22:03] Ja, maar werkte dat dieet?
Edson da Graca
[22:03–22:05] Dat heeft niet gewerkt.
Stefan van der Stigchel
[22:05–22:12] Nee, je gaat ook niet een boek lezen met je smartphone ernaast. Ja, je gaat dat misschien wel doen, maar je zult merken dat het minder goed werkt.
Edson da Graca
[22:12–22:25] Maar het is niet handig. Mag ik iets bekennen? Weet je wat ik schaam? Ik schaam me eigenlijk om het te zeggen. Ik ben dus laatst een serie gaan kijken. En toen had ik mijn smartphone op mijn schoot.
[22:25–22:40] Ik kijk die serie. En op een gegeven moment. Eigenlijk zonder dat ik het merk. Zit ik op Instagram. Terwijl die serie zich afspeelt. En ik mis gewoon 5, 6 minuten. Ik denk oh shit. Ik stop mijn telefoon weg. En ik spoel terug.
Stefan van der Stigchel
[22:40–22:52] Ik vind het grappig dat je zegt ik schaam me ervoor, maar je hoeft je eigenlijk niet schamen, want dit is hoe ons brein werkt. Iets is op een gegeven moment gewoon een gewoonte. Ik weet zeker, wij zijn straks met deze opname klaar, we lopen misschien weg. Boem. Ja, tuurlijk. Meteen hè? Dat is
[22:52–23:03] wat je doet. En als wij nu met elkaar zouden beslissen, weet je, dat gaan we niet doen. Dan kan dat, maar dat moet je heel bewust doen. Ik bedoel, jij hebt vanochtend denk ik je tanden gepoetst. Tenminste, ik ga ervan uit, ik ruik even niks geks.
Edson da Graca
[23:03–23:05] Ja, nee, dat heb je goed geroken.
Stefan van der Stigchel
[23:05–23:07] Je weet dat misschien niet meer.
Edson da Graca
[23:07–23:09] Ik sta er niet echt bij stil.
Stefan van der Stigchel
[23:09–23:20] Het is ook altijd als je je deur op slot doet als je weggaat dat je denkt, ja je hebt hem op slot gedaan. Maar dat is gewoon wat je doet. Niet heel veel van ons gedrag is volledig bewust. Niet dat jij vanochtend gedacht, weet je wat ik ga doen?
Edson da Graca
[23:21–23:23] Ik ga het doen.
Stefan van der Stigchel
[23:23–23:27] Ik ga vandaag even gewoon lekker mijn tanden poetsen. En dat is wat een smartphone doet.
Edson da Graca
[23:28–23:30] Als die er ligt, dan pak je hem.
Stefan van der Stigchel
[23:30–23:42] En heel veel van ons gedrag bestaat uit gewoontes. Ze hebben ook wel eens van die icoontjes op je smartphone. En die halen ze dan weg. Maar dan vervangen ze door een icoontje wat niet meer werkt. Blijft er gewoon op drukken. Dat is gewoon wat je doet.
Edson da Graca
[23:43–23:57] Ik moet zeggen, dat herken ik wel. Want zodra ik mijn telefoon heb, maak ik altijd een rondje langs dezelfde apps. Altijd gewoon papapap. En als er niks te vinden was, binnen vijf minuten doe ik het weer.
[23:59–24:01] Ga ik weer kijken. Op dezelfde app.
Stefan van der Stigchel
[24:01–24:15] Dat is natuurlijk nodig. Als ik wil weten wat het weer is. Als ik een rekening wil betalen. Dan moet ik hem pakken. Dus het is ook niet alsof hij zonder kan. Maar omdat dat rondje er is. Een oplossing daarvoor is. Verander het rondje. Dus pak die icoontjes op. En zet het ergens anders.
[24:15–24:22] Dat je echt meerdere pagina's. Dan is er een kans dat je denkt. Weet je wat, ik doe het niet. Dan is de drempel tussen jezelf en het gedrag.
Edson da Graca
[24:23–24:25] Ik heb het mezelf te moeilijk gemaakt. Ja, precies.
Stefan van der Stigchel
[24:27–24:41] Je kunt het minder aantrekkelijk maken. En dat is ook trouwens wat die social media bedrijven ook vertellen aan mij. We hebben allemaal tools. Alleen, mensen gebruiken ze niet. Maar het ligt niet aan ons. Je kunt schermtijden instellen. Je kan op zwart-wit zetten.
[24:42–24:59] Hé, wij willen ook niet dat mensen te lang op ons platform zitten. Dat willen jullie wel. Maar wij hebben alles in de pleegs er de control ja de het het hebben ze gelijk in ze hebben in principe tools geïntroduceerd meta facebook al die bedrijven
[24:59–25:15] de apple zelf ja alleen dus ik ja je moet even instellen wij zo even gaan zitten dan kan ik een paar dingen op je smartphone veranderen als die vanaf 9 uur op zwart wit gaat dan is hij minder uitrekkelijk oké je er zelf tegen een is dat genoeg nee dat is niet genoeg ik vind het fijn dat die tools er zijn door beter dat
[25:16–25:28] dan niks maar ik vind dat de overheid hier iets moet ik ben zelf een ouder en ik merk nou zoals jij ook denkt de thuis al aangaf ik verliest ik verliest de strijd niet dat klinkt wat overdreven
[25:28–25:41] naar de feit dat ik de woord strijd gebruik je zegt al dat het bij ons een continu gesprek is en het zou me heel erg helpen als ik bepaalde dingen verbied of zegt nu is het klaar dat ik dan gebackupt wordt door een
[25:42–25:57] overheid ja ja dat zo werkt het toch met alles met roken met alcohol dat je zegt ja absoluut mag ook niet en dan kan je ook collectief je moet de ouders in de kracht gaan zetten en dat kan alleen maar vanuit dat kun je collectief doen maar het is heel makkelijk als de overheid ook mee
[25:57–26:12] denkt en meehelpt en naar de wetenschap luistert want ik vertelde net een aantal dingen die we niet weten maar ik vertelde er ook een aantal dingen die we niet weten maar ik vertelde er ook een aantal dingen die ik wel weet en zal nu geen collega zijn die zegt maar dat klopt niet wat je nu zegt. Dus we hebben consensus over een aantal dingen. Ja gelukkig maar. En de overheid
[26:12–26:16] kan dat doen dat zie je in andere landen. Je ziet het op Nederland op middelbare scholen. Het is
Edson da Graca
[26:16–26:31] niet eens een verbod en we doen het al. Ja top top top. Vierde stelling. Minderen met social media is makkelijk. Ja we hebben een beetje aangeraakt al. Eigenlijk wel. Pardon? Ik vind het wel makkelijk. Nee. Ja, gewoon
Stefan van der Stigchel
[26:32–26:47] deinstalleren. Ja, gewoon die app. Ja, er zit een uitknop. Je hoeft het niet te doen. Ik ben hoekt. Ik wil het doen. Ik wil het. Ik wil het de hele tijd. Dus de vraag is, wil je het? Wil je minder?
[26:48–27:03] Het antwoord kan dus ook gewoon zijn, nee. Ik bedoel, heel veel veel mensen die vragen ook van, ja ik kan geen boek meer lezen. Dan zeg ik, ja maar wil je eigenlijk nog wel een boek lezen? En dat gaat één laagje verder dan dit. Ben je bereid, bijvoorbeeld boek lezen is interessant, ben je bereid
[27:03–27:13] om de kosten te dragen van een lezer van een boek? Wat bedoel ik daarmee? Als mijn zoon, sorry, ik vind het echt heel irritant dat ik het over hem heb, sorry. Nee, het is helemaal prima. Ik vind het mooi. Hij kijkt het.
Edson da Graca
[27:14–27:16] Hij kijkt het sowieso.
Stefan van der Stigchel
[27:16–27:30] En jij gaat hem sturen denk ik. Ja, absoluut. Maar als hij zich een half uur op zijn Duits richt, dat heeft gewoon consequenties. Hij mist van alles. Zijn favoriete TikToker heeft vijf nieuwe filmpjes. Zijn vrienden hebben hem proberen te brengen. Als wij een goed gesprek hebben, dan zitten zijn vrienden al. Vrienden,
[27:30–27:40] waar ben je? Waar ben je? Waar ben je? Je zit er al. Waarom ben je niet? Dus het heeft consequenties. Als jij weer een boek wil gaan lezen en je telefoon uitzet, dat heeft gewoon consequenties.
Edson da Graca
[27:40–27:43] En de vraag is, wil je dat? Wil je die consequenties dragen? Kan je ze dragen?
Stefan van der Stigchel
[27:43–27:50] Ja, dat klinkt heel dramatisch, maar vroeger, ik weet nog dat Nederland 3 erbij kwam. We hadden twee zenders in Nederland, televisiezenders Nederland 1 en Nederland 2,
Edson da Graca
[27:50–27:55] het was ineens Nederland 3. Het schrok me kapot. Ik had gewoon paniek, want ik denk als ik nu naar
Stefan van der Stigchel
[27:55–28:07] Nederland 1 kijk, dan mis ik zowel Nederland 2 als Nederland 3 en ik wilde alles zien. Nou, vertaal dat even naar de situatie van nu en de fear of digital missing out. Wij zitten nou met
[28:07–28:11] elkaar in gesprek, wat mis jij op dit moment allemaal al niet? Ik moet je heel eerlijk zeggen, ik vind dit gesprek
Edson da Graca
[28:12–28:16] zo interessant dat ik helemaal niet denk aan wat ik mis. Dat is heel fijn, maar je
Stefan van der Stigchel
[28:16–28:22] mist nu wel van alles. Dus wat wij nu aan het doen zijn, heeft consequenties. Ja. En dan zit je dat boek te lezen
Edson da Graca
[28:22–28:25] en dan denk je... Nu jeukt mijn telefoon wel in mijn broek. Dat ik denk, ja, gelijk.
Stefan van der Stigchel
[28:25–28:39] Dan zit je dat boek te lezen en dan denk je, zou ik een berichtje hebben? Hoeveel mailt je? Maar als je dan niet... Dan is het heel makkelijk om... Maar als je hem dan in een andere kamer zou hebben liggen en je vindt het echt een vet boek, zoals jij dit een interessant gesprek vindt, dan lukt het.
[28:39–28:49] Dus ja, zoek iets wat je vet vindt, wat je heel interessant vindt, wat jouw aandacht waard is. En richt dat ding even anders in.
Edson da Graca
[28:49–28:54] Wat kunnen de negatieve effecten zijn voor je mentale gezondheid?
Stefan van der Stigchel
[28:55–29:10] De negatieve effecten van mentale gezondheid zitten vooral in de overprikkeling die je eigenlijk krijgt. Dus je kunt niet de hele dag aandacht geven. We hebben in principe één aandacht en de aandacht die is beperkt. Dus als wij, hoe interessant het gesprek ook is, na tweeënhalf uur zullen we toch zeggen,
[29:11–29:25] je kan niet meer. Dus motivatie en interesse, er zit uiteindelijk een limiet aan hoeveel aandacht je kunt geven en hierna zullen wij allebei weer even moeten opladen. Dus idealiter lopen we nu even iets naar buiten, even uitzoomen en even dagdromen en dan kunnen
[29:25–29:38] die, kan dat aandacht zich weer een beetje herstellen en dan zouden we daarna weer gewoon volwaardig een nieuw gesprek kunnen voeren. Dan is de batterij opgeladen. Als je de hele dag door aandacht geeft, krijg je die batterij niet genoeg. Dus bij zaterdag ben je
[29:38–29:51] heel vermoeid en dan wordt het ook wat moeilijker om tot rust te komen. En dan ben je een gedeelte van je brein eigenlijk structureel aan het overvragen. Dat leidt tot mentale vermoeidheid. Misschien ook wat moeite met
[29:51–30:03] emoties controleren, want dat is diezelfde aandacht. Ben je misschien wat geïnteren, wat licht geraakt er. Misschien kunnen depressieve klachten wat eerder boven komen drijven. Hoeft niet, maar dit zijn mogelijke scenario's waar je
[30:03–30:17] mee te maken kunt krijgen als je geen volwaardige aandacht hebt. Lange termijn effecten zijn moeilijk, maar een te lang belasten van een hersengebied kan mentale problemen tot gevolgen hebben. Het is niet een een-op-een relatie, maar het is wel, er kan een wereld ontstaan
[30:18–30:23] in je privéleven waarin je dan echt ook andere belastbare factoren krijgt, dan kan het wel een
Edson da Graca
[30:24–30:30] rol spelen. En hoe kom jij tot de rust? Hoe ontlast jij die? Bewegend. Ik ben heel bewegelijk. Ik vind
Stefan van der Stigchel
[30:30–30:41] het best ingewikkeld om stil te zitten, maar het is interessant. Ik kan me stil blijven zitten, maar ik ben heel bewegelijk van aard. Stil zitten is voor mij niet zo prettig. Dus ik beweeg heel veel. Ik ben
[30:41–30:56] een loper. En dat heb ik echt nodig om in de natuur te zijn. Ja, echt tot dat is voor mij rust. Ik liep een hardloopwedstrijd en toen stond er zo'n bord. Therapy was also an option. Vind ik grappig.
[30:56–31:08] Wordt niet dat ik kan lachen. Maar toen dacht ik ook wel ja, maar dat is precies de canon. Dit is wat ik nodig heb om tot rust te komen. Het is natuurlijk thuis ook druk, maar ze worden wat ouder. Dus ik kan ochtends, ze slapen toch uit.
[31:09–31:13] Dus ik kan ochtends, zondagochtend, zaterdagochtend. Even voor jezelf. Hoe is dat bij jou dan?
Edson da Graca
[31:13–31:28] Ja, ik moet zeggen, daarom vraag ik het. Want ik denk daar nu over na. En ik ben dus wel echt begonnen met boeken lezen. Ja. Dus ik vind een boek lezen sowieso, lieve mensen, doe dat. Want
[31:28–31:31] ik mag dan zelf invullen wat ik zie.
Stefan van der Stigchel
[31:33–31:45] Ja, toch? Als ik je dan even iets mag uitleggen dit boek lezen is ontspannend je gaat niet zeggen dat ik nu niet geen boeken moet lezen dus ontspanning is super belangrijk dus lees alsjeblieft het boek en daarmee train je natuurlijk ook je aandacht voor boeken
[31:45–31:54] lezen dat is heel mooi maar ik doe het wel een beroep op je aandacht ja het is ook wel eens belangrijk om iets te doen dat kan dus bewegend zijn of iets iets of een tuinieren maar iets wat
Edson da Graca
[31:54–31:58] ik heb het ik heb het Ik heb een aquarium.
Stefan van der Stigchel
[31:59–32:00] Oké, vet.
Edson da Graca
[32:04–32:05] Dat vind ik zo lekker om te poetsen.
Stefan van der Stigchel
[32:07–32:17] Dan kom ik inderdaad in een andere... Dat is dan weer een andere mindset dan deze. Dan komt je aandacht. Dan gaan je gedachten een beetje dwalen. Dan wordt dat dagdroom een mindwonderer. Wanneer ben jij creatief?
Edson da Graca
[32:18–32:20] Ja, niet als ik het wil.
Stefan van der Stigchel
[32:21–32:28] Dagdroom. Ja, echt waar. Maar de beste mensen zeggen wel eens de beste ideeën ontstaan onder de douche. Of dat de beste ideeën zijn, weet ik niet.
Edson da Graca
[32:28–32:28] Snap ik helemaal.
Stefan van der Stigchel
[32:29–32:39] Maar dat zijn de momenten dat je gaat dromen, dat je gaat dwalen, dat je ineens denkt. Hé, je koppelt twee dingen aan elkaar. Er zijn heel weinig mensen creatief. Zo, denk ik. Je hebt nog nooit iets heel goeds bedacht, denk ik.
Edson da Graca
[32:39–32:54] Nee, want eigenlijk sta ik. Hoe ik me dan voel als ik zo aan het scrollen ben, is dat ik me wel een beetje zo'n leeg voel. Een soort van verdoofd. Zo voel me wel een beetje zo'n leeg. Een soort van verdoofd. Zo voel ik me.
Stefan van der Stigchel
[32:54–33:07] Verdoofd is denk ik een heel mooi woord. Want het is misschien ook al wat er gebeurt. Je wordt natuurlijk gewoon overladen. En je voelt niets meer. Ik vond het wel grappig toen je net vertelde. Als je dan die kinderen roept om te gaan eten. Dat heb ik ook. Wat ik meteen hoor. Is wc's die worden doorgetrokken.
[33:08–33:18] En ineens honger. Want dan hebben ze ineens. Dus nu denk ik. Ah, nu begin je te voelen. Stap je? Nu voelde je niet. En dan legt de telefoon weg. En dan is het ineens...
Edson da Graca
[33:18–33:20] Dat is echt zo ja. Oh ik moet plassen.
Stefan van der Stigchel
[33:20–33:32] Precies! Dan denk ik, oh wat grappig. Nu ga je pas voelen. En je voelt misschien ook dat je voelde ook niet dat je misschien wel had moeten stoppen. Omdat je niet begint. Daar heb je aandacht
[33:32–33:41] voor nodig. En hartslag, gedachtes, die zijn weg. Op het moment dat je hier zit, op het moment dat je je zorgen over dingen maakt, is dit ook een oplossing.
Edson da Graca
[33:42–33:45] Ja precies, kun je even vluchten. En dat is soms oké,
Stefan van der Stigchel
[33:45–33:48] dus nogmaals ik ben helemaal niet tegen, maar je moet wel blijven voelen.
Edson da Graca
[33:48–34:03] Ja, blijven voelen lieve mensen en lees gewoon boeken hoor, wat Stefan ook zegt. Echt top man. Ja man. Je vertelt het zo goed en zo helder en zo fijn. I love it. Echt waar. Ja serieus.
[34:03–34:16] Stefan, met de Zilveren Kruis zijn we begonnen met de campagne Social Minderen. We hebben gewoon door dat we dat moeten doen. Heb jij nog gouden tips? Nieuwe inzichten? Je hebt al heel veel met ons gedeeld.
[34:16–34:19] Maar misschien toch nog eentje waarvan je denkt. Ja, steek die in je zak.
Stefan van der Stigchel
[34:21–34:29] Ja, dan ga ik toch naar bewegen toe. Ik denk dat dat een onderschat geheel is. Ze zijn... Poeh. Maar even snel. Het aantal diagnoses ADAD neemt toe.
[34:31–34:31] Ik denk dat iedereen wel eens omgeving mensen kent.
Stefan van der Stigchel
[34:33–34:39] En heel veel zit erin dat er nu helemaal een groep van mensen is. Jongeren. Die druk zijn.
Edson da Graca
[34:40–34:40] Ja.
Stefan van der Stigchel
[34:41–34:58] Dat heb ik ook. En dan voor concentratie is het belangrijk dat je mag bewegen. En dat je genoeg beweegt. De reden dat ik veel sport is ook dat ik daardoor me beter kan concentreren. Dus dat social minderen. Het is heel fijn als dat gepaard zal gaan met meer bewegen.
[34:58–35:12] En niet alleen maar omdat het goed is voor je brein. Het is namelijk ook goed voor je brein. Maar het gaat ook voor betere concentratie zorgen. Ik ken ADHD'ers die... bijvoorbeeld geen CITO-toetsen kunnen doen... op de basisschool. Of slechte tentamens kunnen maken op de middelbare school.
[35:13–35:27] En wat zij bijvoorbeeld doen is rennen. Ze mogen dan twee rondjes om de klas heen rennen. Om de school heen rennen. Voor een toets. Zitten met kauwgom in hun mond. En dan kunnen ze zich wel concentreren. Dus dat is denk ik mijn ultieme concentratietip. Niet voor iedereen. De rustige
[35:27–35:35] mensen kunnen het lekker negeren als bewegen voor iedereen goed. Maar het goed leren en goed opletten, daar kan bewegen wel eens een heel belangrijke rol in spelen. Mooie
Edson da Graca
[35:35–35:53] tip ook voor de docenten. Doe daar wat mee. Ja. Nou Stefan, dankjewel. Dankjewel voor je tips, inzichten. Het wordt zeer gewaardeerd. De volgende aflevering schuift student Tess Franke bij ons aan. Zij gaat ons meer vertellen over hoe jongeren hun social media gebruik ervaren.
[35:53–35:59] En hoe het nou gaat met dat social minderen onder Gen Z. Ja Stefan, daar weten wij helemaal niks van.
Stefan van der Stigchel
[35:59–36:01] Nee, dat laten we graag de volgende avond.
Edson da Graca
[36:01–36:07] Wil je nog meer tips om te social minderen? Check dan zk.nl slash social minderen. Tot de volgende.
[00:00–00:13] Social media houden jongeren gemiddeld vier uur per dag hookt. In deze tweedelige serie van Gezond Verstand ga ik Edson de Graza in gesprek met experts en ervaringsdeskundigen over het effect van social media op onze gezondheid.
[00:13–00:29] Wat zijn de effecten van social media precies en waarom is het nou zo moeilijk om van het scherm af te komen, om de schermtijd omlaag te krijgen? Ik ga het bespreken met Stefan van der Stichel. Hij is hoogleraar cognitieve psychologie en expert op het gebied van aandacht en concentratie. Hij kan ons dus alles
[00:29–00:39] vertellen over wat social media doet met aandacht en mentale gezondheid, maar ook hoe we misschien een beetje kunnen minderen met de socials. Want ja, Stefan, daar moeten we toch een beetje naartoe,
Stefan van der Stigchel
[00:39–00:47] toch? Ja, wetenschap weet heel veel niet, maar je hebt ook gewoon iets van boerenverstand. En als je ziet dat mensen soms zes, zeven uur schermtijd hebben, dan weet iedereen wel,
Edson da Graca
[00:47–00:51] dat kan niet goed zijn. Heb je daar zelf ook een beetje last van?
Stefan van der Stigchel
[00:51–01:05] Ja, en dat is wel interessant als je het hebt over schermtijd. Want schermtijd op zich ligt bij mij ook hoog. Net zoals bij vele anderen. Maar het ligt er natuurlijk wel aan wat je doet als je op je scherm zit. Kijk, ik lees een krant op mijn scherm. Ik ben vorige week in de auto vrij ver weg geweest.
[01:06–01:10] Ja, mijn schermtijd is deze week through the roof. Want ik heb hem gebruikt als navigatiesysteem.
Edson da Graca
[01:11–01:14] Maar Stefan, jij noemt alleen maar de goede dingen nu op.
Stefan van der Stigchel
[01:14–01:27] Qua sociale media valt het mee. Ik kies er zelf voor om überhaupt maar één app, social media app bij me te hebben onderweg. Voor het geval dat ik me echt even heel erg verveel en afleiding wil die ik wat niet op een andere manier kan krijgen.
[01:28–01:40] Dus je kan wel wat dingetjes doen en ik hoop dat het wel als je weet hoe aardig de concentratie enzo, dat je weet hoe dat werkt. Ik hoop vandaag natuurlijk een beetje uit te leggen dat je er ook wat mee kan. Ik weet niet hoe jij dat aanpakt, maar
[01:40–01:43] het helpt wel om klein dingetjes te doen op je telefoon.
Edson da Graca
[01:43–01:57] Ja, nee, ik gebruik het zelf als ontspanning ook een beetje soms. Tenminste, zo lieg ik dan tegen mezelf. Zo kan ik mezelf dan weer in de ochtend aankijken. Maar ja, wat je zegt, ik voel
[01:57–02:12] gewoon dat het niet goed is. Als ik na zo'n doomscroll sessie denk ik wel van, oh, ik voel me zo opgejaagd en overprikkeld. Dat kan niet goed zijn. Om te beginnen heb ik een aantal stellingen voor je over social media en gezondheid.
[02:12–02:23] Ik wil heel kort van jou weten. Is het een misvatting? Is het een mythe? Of klopt het gewoon? Ben je er klaar voor? Helemaal. Here we go. Door het blauwe licht van je telefoon val je minder goed in slaap.
Stefan van der Stigchel
[02:23–02:37] Mythe. Het heeft... Blauwe licht werkt. Dat werkt op je slaap. Dus het klopt dat hoeveel het blauwe licht bekt Dat werkt op je slaap Dus het klopt dat hoeveelheid blauwe licht beïnvloedt Hoe goed je in slaap valt Maar de blauwe licht wat door je scherm van je smartphone wordt afgegeven Is veel te weinig om invloed te hebben
[02:37–02:49] Het lampje naast je bed Heeft veel meer blauwe licht in zich Stoot het meer uit Dan het blauwe licht van een scherm Maar dat betekent niet Dat je goed slaapt
[02:49–03:02] Als je kort met je smartphone Daarvoor kort met je smartphone interacteert Dus het is wel een goed idee om, als je slaapproblemen hebt, om vroegtijdig van je smartphone af te gaan. Er wordt gezegd, een half uur, een uur, het zal per persoon verschillen. Maar dat komt niet door het blauwe licht, maar door die apps.
[03:02–03:14] Die apps zijn natuurlijk opgebouwd om je arousal en je alertheid, om die heel hoog te zetten. En er is nog een dingetje. Als jij naar je smartphone kijkt en je krijgt allemaal prikkels op je af, dan voel je je niet meer dat je moe bent.
Edson da Graca
[03:14–03:17] Als jij een boek leest, het gaat maar door natuurlijk.
Stefan van der Stigchel
[03:17–03:28] Dan op een gegeven moment denk je, ik moet gaan slapen. Die signalen, daar heb je aandacht voor nodig. En je hebt maar één aandacht. Dus als je met je aan de hele tijd bij de scherm zit, dan voel je ook niet dat je eigenlijk al had moeten gaan slapen.
Edson da Graca
[03:28–03:44] Maar waar zit dat verschil dan in? Oké, ik snap het. Een scherm is natuurlijk heel veel licht, heel veel bewegingen. En een boek zijn maar. Zeg maar maar. Maar dat zijn woorden en letters. Waar zit het verschil? Want je bent toch ook, met lezen
[03:44–03:46] ben je ook gewoon actief bezig.
Stefan van der Stigchel
[03:46–03:58] Ja, je hebt vooral erbij aandacht nodig, dat klopt helemaal. Maar een boek trekt op zich geen aandacht. Kijk, wat zijn dingen die aandacht trekken? Dingen die bewegen, dingen die geluid maken. Ons brein is continu bezig om de wereld aan het afscannen. En op het moment dat er iets is wat nieuw is,
[03:59–04:10] een geluid, een beeldje, een prikkel, een nieuwe prikkel, dan trekt dat automatisch de aandacht. Daarom is het ook zo moeilijk om je aandacht los te maken van zo'n scherm als het de hele tijd nieuwe informatie geeft. En een boek, hoe vet het ook kan
zijn,
[04:11–04:22] in principe, er zit er niks in herens aan een boek wat de aandacht gaat trekken. Dus het is makkelijker om aandacht te geven aan een scherm wat alleen nieuwe prikkels geeft, dan aan een boek. Een boek moet je echt zelf
[04:22–04:33] doen. Er is niks aan een boek qua kleur of qua prikkel wat de aandacht automatisch trekt. Dat maakt het een enorm verschil. Maar bijvoorbeeld mag je nou wel televisie kijken voor het slapengaan.
Edson da Graca
[04:33–04:41] Ja, want dat doe ik dus wel. Als ik een keer van een optreden kom. Dan heb ik nog zoveel adrenaline van het optreden. Dan ga ik toch nog even televisie kijken.
Stefan van der Stigchel
[04:41–04:41] Maar wat kijk je dan?
Edson da Graca
[04:43–04:54] Ja, eigenlijk kijk ik niet eens echt. Maar dan alles wat gewoon op de... Ja, als er een talkshow is dan kijk ik dat. Maar het is eigenlijk om uit te zonen.
Stefan van der Stigchel
[04:54–05:06] We weten dat heel veel mensen kort voor het slapen gaan bijvoorbeeld toch een aflevering van een comedyserie kijken. Heel vaak ook dezelfde comedyserie. Toen Friends nog op Netflix stond, werd dat heel veel door structureel de mensen bekeken. Het is natuurlijk super overzichtelijk. Je weet precies wat er gaat
[05:06–05:22] gebeuren. Je weet echt dat Rose en Rachel uiteindelijk weer bij elkaar komen. Of ik weet niet eens hoe het mee geëindigd was. Spoiler! Nou, deze nog. Maar ik weet het niet eens. Maar het verschil daartussen is, je wordt er niet zo alert van. Zeker nog, je wordt er een beetje vermoeid van.
[05:22–05:27] En dat is een groot verschil. Als jij een hele vette film gaat kijken na een optreden. Dat werkt niet.
Edson da Graca
[05:27–05:30] Dus het ligt wel echt aan de content die je dan bekijkt.
Stefan van der Stigchel
[05:30–05:45] Je moet kijken van wat gaat er voor zorgen waar ik nu zit. Als jij terugkomt van een optreden. Super aroused hè. Tot waar je nou eigenlijk naartoe moet. Wat je terecht aangeeft. Het heeft geen enkele zin om dan alleen in bed te gaan liggen. Je moet iets gaan doen om rustig te worden. TikTok filmpjes en zo is dat niet. Want dat gaat
[05:45–05:55] jouw alertheidsniveau waarschijnlijk hoog houden. Het is misschien wel ontspannen, maar je wordt er niet rustiger van in vergelijking met bijvoorbeeld een boek lezen of een hele saaie talkshow kijken.
Edson da Graca
[05:55–06:08] En daar zeg je wat, want ik heb kinderen. Die oudste is 14 en daar zijn we wel een beweging aan het maken van een boek lezen heb ik al opgegeven.
[06:09–06:17] Gaat hij niet doen. Maar wat kan ik bijvoorbeeld inzetten om rustiger te worden? Naar dat punt toe te gaan waardoor hij gewoon een goede nachtrust kan maken. Of hebben.
Stefan van der Stigchel
[06:17–06:24] Nou, de boeklezen inderdaad. Ik heb ook pubers en helaas. Het kan niet. Het lukt niet.
Edson da Graca
[06:24–06:26] Ik heb helaas pubers.
Stefan van der Stigchel
[06:26–06:45] Nou nee, ik vind ze heel leuk en ze is heel lief. Maar ze leest geen boeken. Maar de smartphone bij jongeren moet wel uit de slaapkamer. Want we weten toch over slaap. uit de slaapkamer want we weten toch over slaap dat het heel mensen jongeren slapen korter dan vroeger dan is meten dat kun je gewoon meten en de grote veroorzaker is hoogstwaarschijnlijk als
[06:45–06:59] je kijkt naar veel gevallen de smartphone ja als je tot kort voor slapen gaan op smartphone zit voor je minder goed slaap wat dan wel als het geen boek is ja dan kan het toch een serie zijn wat niet super heftig is maar gewoon iets samen kijken en je kan van een voetbalwedstrijd of een andere of
[06:59–07:03] een ander sportwedstrijd kijken. Je mag wel naar de scherm kijken. Alleen de vraag is
Edson da Graca
[07:03–07:17] wat gebeurt er op dat scherm? Het gaat echt om de content dus ja. Dank je, dank je, dank je. Dan gaan we naar de tweede stelling. Social media apps werken, ze werken sowieso, maar
Stefan van der Stigchel
[07:18–07:31] werken ze ook verslavend? Ja, ik denk het wel. En de lichte twijfel komt door de definitie van het woord verslaving. Daar ben ik dan toch in de wetenschappen voor. Er is nogal debat over wanneer is iets een verslaving. Als je met een verslavingsdeskundige
[07:31–07:44] gaat spreken, dat spreek je nu niet, maar ik spreek ze wel. Mijn collega's en zij zeggen sommigen zeggen daarvan, we spreken eigenlijk alleen maar over een verslaving met middelen gebruik. Als je dan niet neemt, dat je gaat trillen. Dat je lichamelijke
[07:44–07:58] reactie gaat krijgen. Maar als gameverslaving een verslaving is, en heel veel mensen, en daar zijn klinieken voor opgericht. En dat is ook geen middelen gebruikt. Dus dan zou je kunnen zeggen dat, ja, als dat die definitie van verslaving is, dan denk ik zeker dat als sommige mensen
[07:58–08:12] drie, vier uur per dag naar social media kijken en soms meer, en echt wel het heel lastig vinden als dat er niet is, eigenlijk niet meer goed weten te functioneren. Zonder, dan is het een verslaving. En het speelt ook in op
[08:12–08:21] alle verslavingssystemen. Steeds die beloning. Steeds dat oneindige. Dat gokmachineachtig. Dat je niet helemaal precies weet wat er daarna gaat gebeuren.
Edson da Graca
[08:21–08:24] De verrassing. Wat ligt hier om de hoek?
Stefan van der Stigchel
[08:24–08:34] We weten dat een variabele beloning. Die is verslavender dan een voorspelbare beloning. Als jij weet dat je elke dag om twee uur iets krijgt. Dat is oké. Dan kun je de rest van de dag bij je rustig. Want je weet ook dat het geen twee uur is.
Edson da Graca
[08:34–08:35] Een soort routine wordt het dan.
Stefan van der Stigchel
[08:35–08:40] Als je niet weet wanneer het gaat komen. Dus dat volgende filmpje kan wel leuk zijn.
Edson da Graca
[08:40–08:41] De anticipation.
Stefan van der Stigchel
[08:42–08:54] En dat weet je ook bij ratten. Als je ratten, die wordt natuurlijk veel onderzocht. Als je die beloning geeft. Als ze op een knopje drukken, krijgen ze een beloning. Vinden ze chill, doen ze veel. Maar als ze op een knopje drukken en ze krijgen niet altijd een beloning. Maar soms wel.
[08:55–09:04] Dan blijven ze drukken. Misschien nu wel. En dat is eigenlijk wat. Als jij nu een berichtje voelt. Wij hebben er allemaal uitstaan. Maar stel jij voelt. We hebben hem allebei uitstaan. Maar stel jij voelt...
Edson da Graca
[09:04–09:05] Wacht, ik zet hem even uit.
Stefan van der Stigchel
[09:05–09:06] Maar stel jij voelt nu een berichtje.
Edson da Graca
[09:07–09:07] Ja.
Stefan van der Stigchel
[09:08–09:16] Dan weet je dat je een soort van mentale jeuk krijgt. Ben ik dat gaan noemen. Jouw aandacht gaat weg bij het gesprek. Want je gaat je toch afvragen. Er is iets aan de hand.
Edson da Graca
[09:17–09:17] Er is dat.
Stefan van der Stigchel
[09:18–09:33] Het is niet alleen maar... Weet dat je het berichtje op zich, die notificatie. Maar ja, de gevolgen daarvan. En dat vinden we heel erg interessant. En dat heeft volgens mij iedereen weet hoeveel de notificaties jij aan hebt staan maar nodig ik heb die zorgen voor minder goede constructie
Edson da Graca
[09:33–09:53] ik heb ze allemaal uit om uit omdat ik daar ik heb ik heb ik lees er ook af en toe wat dingen over en toen zei iemand ook zo van ja zet die notificaties uit ja dan krijg je niet zeg maar inderdaad dat gevoel van ook moet ergens bij zijn ik moet hier nu in duiken maar je mij zegt net, je hebt kinderen. Als die jou willen bereiken, hoe zit dat dan?
[09:54–10:07] Nou, in een geval voor hen heb ik een speciaal dingetje. Dus mijn kinderen en ouders, of ja, ouders, die kunnen me altijd bereiken. Maar ik vond wel interessant wat jij net zei over dat, is het verslavend of niet?
[10:07–10:22] Nou ja, goed, jij zegt dat je eigenlijk dat wil. Maar ik merk bij mijn kinderen dus, als ik beneden ben, ik roep ze. Jongens, we gaan eten. Komen ze niet. Ik doe die wifi uit. Als kakalakken komen ze de trap
[10:22–10:36] afgestormd. Waarom heb je mijn wifi uitgezet? Ik heb je drie keer geroepen om te komen eten. Je komt niet. Dus ik vind het echt verschrikkelijk dat het dan zo moet. Maar ze komen wel. Ja, sorry dat ik dat zeg. Maar ze komen echt
[10:36–10:50] als een stel junks die trap af. Weet je? Zo van, de wifi is uit. De wifi is uit. Waarom is de wifi is uit, de wifi is uit. Waarom is de wifi uit? En dan schrik ik wel. En daarom heb ik nu thuis ook gewoon bepaalde regels. Omtrend scherm gebruiken.
[10:50–10:58] Omdat ik daar zo van schrok. Dat ze zo gejaagd zijn op wifi hebben. En op die platformpjes.
Stefan van der Stigchel
[10:58–11:11] Ze hebben jou denk ik ook echt nodig. Als je kijkt naar dat ontwikkelende brein. Het gedeelte wat eigenlijk voor de aandachtscontrole zorgt. Is de frontale cortex. En die wordt als laatste volwassen. Dus dat is de voorkant van je brein, waar de regie zit,
[11:11–11:31] waar duidelijk wordt gemaakt, nu is het tijd om te stoppen, waar je controle hebt over je gedrag. Dat kun je eigenlijk nog niet van pubers verwachten. Nou, eigenlijk niet. Dat kun je nog niet van pubers verwachten. Als we het de hele tijd hebben over het aandachtvragende. Het is best lastig, ook voor jou en voor mij, om op een gegeven moment te besluiten, oké, nu is het genoeg. Dat vereist heel veel kracht, mentale kracht.
[11:32–11:45] En ja, die hebben jongeren gewoon nog niet. En als ik dit op middelbare scholen tegen ze vertel. Maar het is gewoon wetenschappelijk feit. Sorry. En als je straks 21 bent, dan ben je vetter dan ik. Want ik heb al veroudering. Dus bij mij is het al terug aan het lopen.
[11:45–12:03] Maar het is gewoon zo. En ze hebben, dat zie je ook bijvoorbeeld met het mobiele telefoonverbod op middelbare scholen. Ze vinden het prima. Vraag het ze. Ze zijn het er eigenlijk gewoon mee eens. Alleen ze hadden even iemand nodig. Die zei, okéé zullen we dit even, zullen we dit niet doen als je ervaart hoeveel strijd jij al hebt. Nou vertaal dat naar een
[12:03–12:20] jongere waar het sociale netwerk nog niet helemaal rond is. Vriendjes en vriendinnetjes zijn het allerbelangrijkste in het leven. En is er ook nog eens een keer, wordt er dingen gepost zelf die misschien geliked kan worden. Dat is ook ook bevestiging. Het filmpje, het algoritme is zo
[12:20–12:27] ingezet dat het perfect presenteert wat jij op dat moment leuk vindt. Je kun je niet tegenverweren
Edson da Graca
[12:27–12:33] zelfs met een volledig vergroeide frontaal kwab. Ja want ik wou net zeggen, we hebben het over de jongeren, maar ik kan het zelf ook niet.
Stefan van der Stigchel
[12:33–12:47] En vergeet de 65 plus niet. De schermtijd van die generatie is vergelijkbaar met de schermtijd van jongeren. Dus we hebben het vaak over jongeren, maar ouderen zitten ook de hele dag op candy crush. op Candy Crush waarschijnlijk. Dat ben jij volgens mij.
Edson da Graca
[12:51–13:05] Ik ga niet liegen. Ik zit daar weer op. We hebben het over sociale media. Dat zijn natuurlijk verschillende platforms. Jij zei net iets wel echt interessant. Zij maken het ook echt zo dat je hoek blijft. Absoluut. Maar hoe doen zij dat dan?
Stefan van der Stigchel
[13:05–13:20] Het is natuurlijk bizar om te realiseren hoeveel kennis ze over je hebben. Ze weten precies hoe lang je kijkt, welke dingen je liked, welke dingen je meteen wegzet, welke dingen je blijft hang ik ben heel bang heb je misschien ook dan zit je op je op je feed en je kijkt ergens te lang naar je
[13:20–13:34] kijkt naar een filmpje dan weet je oh dit gaat nu heel vaak tikken dan weg eigenlijk had ik al willen zien maar dat is dan mijn bewustzijn die realiseert ja maar nu krijg ik alleen maar dit soort dus de oscar zijn net uitgereikt ik heb een speech bekeken boem boem boem boem boem
[13:34–13:46] ze zullen allemaal gaan komen en ze weten precies vaak eerder dan jij, want het feit dat ze mij die eerste speech al aanboden, betekent al dat zij weten, je gaat het interessant vinden want jij hebt gisteren een filmpje van One by the left another zitten kijken,
[13:46–14:01] dat wil je nu vast weten. Ze hebben al die data, want ze weten hoe lang je kijkt en ze hebben ook toegang, vaak ook tot jouw andere gedrag buiten de app, kunnen ze ook in de gaten houden met allerlei cookies die worden geïnstalleerd. Ze kennen je vaak beter dan jij jezelf soms kent.
[14:02–14:10] En als ze dan ook nog eens weten. Dit filmpje werkte met iemand met jouwzelfde profiel heel goed. Dan ga ik het aan jou presenteren.
Edson da Graca
[14:10–14:11] Klinkt ook een beetje eng.
Stefan van der Stigchel
[14:11–14:26] Het is denk ik ook echt daadwerkelijk heel eng. Ik vind de hoeveelheid data en kennis die zij beschikken. En de manier waarop dat nu wordt ingezet. Is niet altijd voor de goede zaak natuurlijk. En dat kun je bedrijven denk ik niet al te veel kwalijk nemen.
[14:27–14:30] Want zij willen gewoon dat jij zo lang mogelijk op een platform blijft.
Edson da Graca
[14:30–14:39] Ze hebben hun eigen belang. Ja. We gaan naar de derde stelling. Social media kunnen een negatief effect hebben op je mentale gezondheid.
Stefan van der Stigchel
[14:39–14:54] Oh, die is heel ingewikkeld. Het wetenschappelijk bewijs daarvoor is er niet. Maar dat betekent niet dat het niet zo is. En ik vind het, dat klinkt heel erg, oh er gaat een wetenschapper. Maar ik vind het heel belangrijk om uit te leggen. Dat mensen dit willen snappen. Want het is makkelijk om te zeggen één
[14:54–15:07] leidt tot het ander, maar het brein is hypercomplex. En om te zeggen dit leidt tot dat, dat kan ervoor zorgen dat andere dingen die ook een rol zouden kunnen spelen. Als je alleen maar wijst naar sociale media als de grote veroorzaker van toegenomen mentale problematiek bij jongeren,
[15:07–15:24] want die is er, dat weten we, dat dat alleen maar komt door sociale media, dat is te makkelijk. Ook omdat er heel veel goede dingen zijn aan sociale media. Echter, het feit dat het wel mogelijk een rol zou kunnen spelen en dat teveel op een gegeven moment ook teveel is, betekent niet dat je niks moet doen.
[15:24–15:41] Alleen je moet niet wachten op de wetenschap om hier met definitieve antwoorden te komen. Want je weet hoe wetenschap werkt. We zijn het onderling gewoon niet over heel veel dingen eens. En dat maakt het alleen maar vet om dat te doen en heel erg interessant. Maar het brein is te complex om te zeggen ja, dit moeten we aanpakken.
[15:41–15:44] En nogmaals, het onderschat ook de positieve effecten van sociale media.
Edson da Graca
[15:44–15:45] Want wat zijn die positieve effecten?
Stefan van der Stigchel
[15:46–16:01] Je ziet dat heel veel jongeren er heel veel van leren. Heel veel creativiteit. Ook heel veel inclusie. Als je opgroeit in een klein dorpje en je bent op zoek naar je identiteit. En het is moeilijk om die in de begeving om je heen te vinden. Dan kun je lotgenoten en soortgenoten vinden online.
[16:01–16:17] Die jou kunnen helpen. Die jouw interesses delen. Je staat met de hele wereld in verbinding. Je hebt toegang tot allerlei nieuwsbronnen. De een beter dan de ander. Maar die verbinding onderling is denk ik heel mooi. En ik denk dat heel veel mensen dat heel erg positief ervaren.
[16:17–16:24] Ook als jongeren. Dat je nu vroeger moest je een brief schrijven. Iemand die in Amerika woont. En nu kun je gewoon heel makkelijk met elkaar in contact komen.
Edson da Graca
[16:24–16:25] Oh, maar wel vet toch eigenlijk.
Stefan van der Stigchel
[16:25–16:29] Ja, precies. Een brief schrijven. Een brief schrijven is heel vet. Zeker.
Edson da Graca
[16:29–16:30] Dat andere ook hoor.
Stefan van der Stigchel
[16:30–16:41] Dat andere ook. Maar ik heb een zoon die weet heel veel van muziek en het is bizar die kennis die hij heeft. En dat weet hij allemaal door sociale media. En hij zit mij nu gewoon dingen al uit te leggen terwijl ik dacht dat ik ook al wat van muziek wist.
[16:41–16:46] Hij weet meer dan ik over teksten, over invloeden.
Edson da Graca
[16:46–16:48] Ja en waar het allemaal vandaan komt, er is zoveel informatie.
Stefan van der Stigchel
[16:48–17:03] Ja en de vette filmpjes die hij maakt, de edits die hij maakt. Dus vet, dat zou ik hem niet willen afpakken. Ik denk dat ik daar, maar op het moment dat dat te lang en te veel, dat is goed te berunderen dat dat een effect heeft op mentale gezondheid.
[17:03–17:15] Want we weten dat de twee wel samenhangen. Kinderen die mentale, jongeren die mentale problemen hebben, zitten meer op een smartphone. Dat zou ook maar kunnen komen dat door die mentale problemen ze vaker de smartphone pakken dat het die kant op werkt.
[17:15–17:18] Maar dan nog wil je dat daar goede nuttige informatie in is.
Edson da Graca
[17:18–17:21] Dat je nog meer dieper in de shit gaat komen.
Stefan van der Stigchel
[17:21–17:25] En heel vaak ga je daardoor dieper in de shit. Dus dat risico is er.
Edson da Graca
[17:25–17:37] Dus we moeten wel wat doen. Maar jij bent vader. Je hebt het net over jouw zoon. Heel veel goede dingen. Hij weet heel veel. Maar hoe hou je de balans tussen goed en te veel of niet goed?
Stefan van der Stigchel
[17:38–17:55] Ja, door zijn leven in de gaten te houden. Door met hem in gesprek te blijven. Wat zie je? Wat krijg je dan te zien? Op een gegeven moment als ik dan steeds over Andrew Tate begin. Dan wordt hij wel licht geïrriteerd. Dan zegt hij, ja pap, dat zie ik niet. Dus ik moet wel opletten dat ik niet als een soort oude zak overkom en elke keer maar weer dezelfde dingen vraag.
[17:56–18:09] Zorgen dat hij ook gewoon sport. Dat hij daarnaast gewoon zijn vrienden buiten zijn zolderkamertje blijft zien. Dat hij in de sportschool te zien is. Dat hij op de tennisbaan staat. Dat zijn schoolresultaten goed zijn. En ook gewoon even bij hem inchecken.
Edson da Graca
[18:09–18:13] Hoe voorkom ik dat ik een oude zak ben die alleen maar top down aan het bashen is?
Stefan van der Stigchel
[18:14–18:21] Ja, dat is lastig. Je zou kunnen zeggen door in die wereld mee te gaan. Maar dat weiger ik een heel klein beetje. En ik heb geen zin om op TikTok te gaan. Ik wil dat gewoon niet. Het is niet mijn wereld.
Edson da Graca
[18:21–18:21] Jij zit niet op TikTok?
Stefan van der Stigchel
[18:21–18:29] Ik zit niet op TikTok, nee. Ik heb geen idee. Dus ik praat er wel over en ik lees er alle studies daarover. Maar het is niet geïnstalleerd op mijn telefoon.
Edson da Graca
[18:29–18:30] Heb jij sowieso een social media?
Stefan van der Stigchel
[18:30–18:46] Ja, ik heb er eentje bij me. En wat is dat? Ik heb Instagram bij me. En dat is vooral vanwege de muziek dus. De voordelen daarvan zijn voor mij gigantisch. Nieuw album, nieuwe tour. Dat vind ik heel prettig. Dat wil ik echt niet missen. Maar op het moment dat Instagram me probeert in een fuikje te krijgen met allerlei onzin,
[18:46–19:02] dan word ik wel lichtelijk geïrriteerd. Maar het is moeilijk om bij te blijven. Want jij hebt geen idee waarschijnlijk wat zij allemaal te zien krijgen. En het gaat harder. Ik vraag nu al advies over hoe moet ik dat doen. Maar het gesprek is volgens mij cruciaal
[19:03–19:07] en niet teveel het vingertje. Dat is denk ik altijd handig. Ik vind het wel moeilijk hoor,
Edson da Graca
[19:07–19:23] soms het vingertje achterwege te laten. Want als ik dan soms kijk wat ze kijken, ja dan word ik echt, je wordt hier echt alleen maar dommer. Hoe wordt er op jouw Candy Crush gereageerd? Ja daar gaan we het niet over hebben. Je moet weten, ik ben de held van
[19:23–19:27] mijn dochter, maar nu niet meer. Sinds zij weet dat ik Candy Crush is, is het gewoon een shift.
Stefan van der Stigchel
[19:28–19:44] Het is wel een bepaalde leeftijd dat die heldrol overgaat. Dat heb ik ook mogen ervaren. Maar gewoon, joh, ga lekker wandelen en praat erover. Whatever works. Ik ga één keer per jaar met hem een paar dagen op vakantie. En dan werk ik altijd dan. En dan ergens kan je dat gesprek er wel even ingooien.
[19:44–20:00] En dan merk ik ook dat ze het interessant vinden om te vertellen wat ze hebben meegemaakt. En wat ze zien. Want ze worstelen er zelf ook gewoon mee er is nu een generatie die opgroeit die zelfs ook afvraag van ik spreek was de rente die zeggen van nou ja ik ik heb die smartphone niet meer want ik wil dit gewoon niet meer klein het is een kleine
[20:00–20:17] ontwikkeling ja je zijn er zijn stapjes te zijn wat geluiden er zijn geluiden klus waar de telefoon wordt ingeleverd en waar iedereen dat eigenlijk gewoon een goed idee of heerlijk middelbare scholen waar het gewoon iedereen het in die zakjes doet ook in pauze ja ik heb ik heb dus ook een van
Edson da Graca
[20:17–20:34] de redenen waarvoor waardoor ik blij was dat mijn zoon op de school zit waarin u nu op zit dus een telefoonvrije school dat was toen zeg maar waren nog andere scholen die dat wel dat niet hadden maar nu ben ik naar open dagen aan het gaan met mijn dochter en het is bijna overal op elke school
Stefan van der Stigchel
[20:34–20:51] is het bijna telefoonvrij dus dat van vond ik ook wel wie zie grap hier zie je iets wat de overheid gedaan het is geen verbod maar het is wel en ze hebben regels opgesteld van eigenlijk zou school hier aan hieraan moeten moeten ze heel sterk advies en jij ziet dus dat je als samenleving iets kunt veranderen en dat we niet naar die
[20:51–21:04] social media bedrijven hoeven te luisteren zeggen van ja de kun je tegen optreden want leg allemaal europa ingewikkeld en je kan wel we hebben dit gedicht en het is niet wilde bijna zegt ze kleine stap maar het is eigenlijk hele grote stap ja het heel vaak wordt gezegd, ja ze moeten gewoon leren met die smartphone om te
[21:04–21:18] gaan. Nou voor mij is het heel helder, met die smartphone omgaan betekent op het moment dat je wil concentreren, zoals wij nu, op het moment dat je wil leren, ja dan is ie er niet. En als jij straks even wil ontspannen is het prima, maar er zijn dus momenten waarin er geen rol is voor de
[21:18–21:30] smartphone. Op het moment dat je aandacht, concentratie nodig hebt om de diepte in te gaan, want we weten gewoon dat de aanwezigheid van een smartphone ervoor gaat zorgen dat er minder aandacht is. Dus dat is omgaan met smartphones. Soms is je er niet.
Edson da Graca
[21:31–21:39] Ja, en ik vind dat heel mooi. Dat er zeg maar momenten zijn waarop je hem gebruikt. In plaats van, hij is er altijd.
Stefan van der Stigchel
[21:40–21:41] Hij kan er niet altijd zijn.
Edson da Graca
[21:41–21:42] Oh, ik word er zo moe van.
Stefan van der Stigchel
[21:42–21:56] We moeten rekening hebben met hoe ons brein werkt. En ik ben bang dat we nu een samenleving aan het ontwikkelen zijn die niet matcht met hoe ons brein functioneert. Namelijk, je kunt je aandacht maar op één ding richten en je bent makkelijk afgeleid. Ik bedoel, dat is hoe ons brein werkt. Ja sorry,
[21:56–21:59] je gaat ook niet diëten met een pak koekjes naast je laptop. Ik bedoel voor je het weet…
Edson da Graca
[21:59–22:01] Jij niet, maar ik heb dat geregeld gedaan.
Stefan van der Stigchel
[22:01–22:03] Ja, maar werkte dat dieet?
Edson da Graca
[22:03–22:05] Dat heeft niet gewerkt.
Stefan van der Stigchel
[22:05–22:12] Nee, je gaat ook niet een boek lezen met je smartphone ernaast. Ja, je gaat dat misschien wel doen, maar je zult merken dat het minder goed werkt.
Edson da Graca
[22:12–22:25] Maar het is niet handig. Mag ik iets bekennen? Weet je wat ik schaam? Ik schaam me eigenlijk om het te zeggen. Ik ben dus laatst een serie gaan kijken. En toen had ik mijn smartphone op mijn schoot.
[22:25–22:40] Ik kijk die serie. En op een gegeven moment. Eigenlijk zonder dat ik het merk. Zit ik op Instagram. Terwijl die serie zich afspeelt. En ik mis gewoon 5, 6 minuten. Ik denk oh shit. Ik stop mijn telefoon weg. En ik spoel terug.
Stefan van der Stigchel
[22:40–22:52] Ik vind het grappig dat je zegt ik schaam me ervoor, maar je hoeft je eigenlijk niet schamen, want dit is hoe ons brein werkt. Iets is op een gegeven moment gewoon een gewoonte. Ik weet zeker, wij zijn straks met deze opname klaar, we lopen misschien weg. Boem. Ja, tuurlijk. Meteen hè? Dat is
[22:52–23:03] wat je doet. En als wij nu met elkaar zouden beslissen, weet je, dat gaan we niet doen. Dan kan dat, maar dat moet je heel bewust doen. Ik bedoel, jij hebt vanochtend denk ik je tanden gepoetst. Tenminste, ik ga ervan uit, ik ruik even niks geks.
Edson da Graca
[23:03–23:05] Ja, nee, dat heb je goed geroken.
Stefan van der Stigchel
[23:05–23:07] Je weet dat misschien niet meer.
Edson da Graca
[23:07–23:09] Ik sta er niet echt bij stil.
Stefan van der Stigchel
[23:09–23:20] Het is ook altijd als je je deur op slot doet als je weggaat dat je denkt, ja je hebt hem op slot gedaan. Maar dat is gewoon wat je doet. Niet heel veel van ons gedrag is volledig bewust. Niet dat jij vanochtend gedacht, weet je wat ik ga doen?
Edson da Graca
[23:21–23:23] Ik ga het doen.
Stefan van der Stigchel
[23:23–23:27] Ik ga vandaag even gewoon lekker mijn tanden poetsen. En dat is wat een smartphone doet.
Edson da Graca
[23:28–23:30] Als die er ligt, dan pak je hem.
Stefan van der Stigchel
[23:30–23:42] En heel veel van ons gedrag bestaat uit gewoontes. Ze hebben ook wel eens van die icoontjes op je smartphone. En die halen ze dan weg. Maar dan vervangen ze door een icoontje wat niet meer werkt. Blijft er gewoon op drukken. Dat is gewoon wat je doet.
Edson da Graca
[23:43–23:57] Ik moet zeggen, dat herken ik wel. Want zodra ik mijn telefoon heb, maak ik altijd een rondje langs dezelfde apps. Altijd gewoon papapap. En als er niks te vinden was, binnen vijf minuten doe ik het weer.
[23:59–24:01] Ga ik weer kijken. Op dezelfde app.
Stefan van der Stigchel
[24:01–24:15] Dat is natuurlijk nodig. Als ik wil weten wat het weer is. Als ik een rekening wil betalen. Dan moet ik hem pakken. Dus het is ook niet alsof hij zonder kan. Maar omdat dat rondje er is. Een oplossing daarvoor is. Verander het rondje. Dus pak die icoontjes op. En zet het ergens anders.
[24:15–24:22] Dat je echt meerdere pagina's. Dan is er een kans dat je denkt. Weet je wat, ik doe het niet. Dan is de drempel tussen jezelf en het gedrag.
Edson da Graca
[24:23–24:25] Ik heb het mezelf te moeilijk gemaakt. Ja, precies.
Stefan van der Stigchel
[24:27–24:41] Je kunt het minder aantrekkelijk maken. En dat is ook trouwens wat die social media bedrijven ook vertellen aan mij. We hebben allemaal tools. Alleen, mensen gebruiken ze niet. Maar het ligt niet aan ons. Je kunt schermtijden instellen. Je kan op zwart-wit zetten.
[24:42–24:59] Hé, wij willen ook niet dat mensen te lang op ons platform zitten. Dat willen jullie wel. Maar wij hebben alles in de pleegs er de control ja de het het hebben ze gelijk in ze hebben in principe tools geïntroduceerd meta facebook al die bedrijven
[24:59–25:15] de apple zelf ja alleen dus ik ja je moet even instellen wij zo even gaan zitten dan kan ik een paar dingen op je smartphone veranderen als die vanaf 9 uur op zwart wit gaat dan is hij minder uitrekkelijk oké je er zelf tegen een is dat genoeg nee dat is niet genoeg ik vind het fijn dat die tools er zijn door beter dat
[25:16–25:28] dan niks maar ik vind dat de overheid hier iets moet ik ben zelf een ouder en ik merk nou zoals jij ook denkt de thuis al aangaf ik verliest ik verliest de strijd niet dat klinkt wat overdreven
[25:28–25:41] naar de feit dat ik de woord strijd gebruik je zegt al dat het bij ons een continu gesprek is en het zou me heel erg helpen als ik bepaalde dingen verbied of zegt nu is het klaar dat ik dan gebackupt wordt door een
[25:42–25:57] overheid ja ja dat zo werkt het toch met alles met roken met alcohol dat je zegt ja absoluut mag ook niet en dan kan je ook collectief je moet de ouders in de kracht gaan zetten en dat kan alleen maar vanuit dat kun je collectief doen maar het is heel makkelijk als de overheid ook mee
[25:57–26:12] denkt en meehelpt en naar de wetenschap luistert want ik vertelde net een aantal dingen die we niet weten maar ik vertelde er ook een aantal dingen die we niet weten maar ik vertelde er ook een aantal dingen die ik wel weet en zal nu geen collega zijn die zegt maar dat klopt niet wat je nu zegt. Dus we hebben consensus over een aantal dingen. Ja gelukkig maar. En de overheid
[26:12–26:16] kan dat doen dat zie je in andere landen. Je ziet het op Nederland op middelbare scholen. Het is
Edson da Graca
[26:16–26:31] niet eens een verbod en we doen het al. Ja top top top. Vierde stelling. Minderen met social media is makkelijk. Ja we hebben een beetje aangeraakt al. Eigenlijk wel. Pardon? Ik vind het wel makkelijk. Nee. Ja, gewoon
Stefan van der Stigchel
[26:32–26:47] deinstalleren. Ja, gewoon die app. Ja, er zit een uitknop. Je hoeft het niet te doen. Ik ben hoekt. Ik wil het doen. Ik wil het. Ik wil het de hele tijd. Dus de vraag is, wil je het? Wil je minder?
[26:48–27:03] Het antwoord kan dus ook gewoon zijn, nee. Ik bedoel, heel veel veel mensen die vragen ook van, ja ik kan geen boek meer lezen. Dan zeg ik, ja maar wil je eigenlijk nog wel een boek lezen? En dat gaat één laagje verder dan dit. Ben je bereid, bijvoorbeeld boek lezen is interessant, ben je bereid
[27:03–27:13] om de kosten te dragen van een lezer van een boek? Wat bedoel ik daarmee? Als mijn zoon, sorry, ik vind het echt heel irritant dat ik het over hem heb, sorry. Nee, het is helemaal prima. Ik vind het mooi. Hij kijkt het.
Edson da Graca
[27:14–27:16] Hij kijkt het sowieso.
Stefan van der Stigchel
[27:16–27:30] En jij gaat hem sturen denk ik. Ja, absoluut. Maar als hij zich een half uur op zijn Duits richt, dat heeft gewoon consequenties. Hij mist van alles. Zijn favoriete TikToker heeft vijf nieuwe filmpjes. Zijn vrienden hebben hem proberen te brengen. Als wij een goed gesprek hebben, dan zitten zijn vrienden al. Vrienden,
[27:30–27:40] waar ben je? Waar ben je? Waar ben je? Je zit er al. Waarom ben je niet? Dus het heeft consequenties. Als jij weer een boek wil gaan lezen en je telefoon uitzet, dat heeft gewoon consequenties.
Edson da Graca
[27:40–27:43] En de vraag is, wil je dat? Wil je die consequenties dragen? Kan je ze dragen?
Stefan van der Stigchel
[27:43–27:50] Ja, dat klinkt heel dramatisch, maar vroeger, ik weet nog dat Nederland 3 erbij kwam. We hadden twee zenders in Nederland, televisiezenders Nederland 1 en Nederland 2,
Edson da Graca
[27:50–27:55] het was ineens Nederland 3. Het schrok me kapot. Ik had gewoon paniek, want ik denk als ik nu naar
Stefan van der Stigchel
[27:55–28:07] Nederland 1 kijk, dan mis ik zowel Nederland 2 als Nederland 3 en ik wilde alles zien. Nou, vertaal dat even naar de situatie van nu en de fear of digital missing out. Wij zitten nou met
[28:07–28:11] elkaar in gesprek, wat mis jij op dit moment allemaal al niet? Ik moet je heel eerlijk zeggen, ik vind dit gesprek
Edson da Graca
[28:12–28:16] zo interessant dat ik helemaal niet denk aan wat ik mis. Dat is heel fijn, maar je
Stefan van der Stigchel
[28:16–28:22] mist nu wel van alles. Dus wat wij nu aan het doen zijn, heeft consequenties. Ja. En dan zit je dat boek te lezen
Edson da Graca
[28:22–28:25] en dan denk je... Nu jeukt mijn telefoon wel in mijn broek. Dat ik denk, ja, gelijk.
Stefan van der Stigchel
[28:25–28:39] Dan zit je dat boek te lezen en dan denk je, zou ik een berichtje hebben? Hoeveel mailt je? Maar als je dan niet... Dan is het heel makkelijk om... Maar als je hem dan in een andere kamer zou hebben liggen en je vindt het echt een vet boek, zoals jij dit een interessant gesprek vindt, dan lukt het.
[28:39–28:49] Dus ja, zoek iets wat je vet vindt, wat je heel interessant vindt, wat jouw aandacht waard is. En richt dat ding even anders in.
Edson da Graca
[28:49–28:54] Wat kunnen de negatieve effecten zijn voor je mentale gezondheid?
Stefan van der Stigchel
[28:55–29:10] De negatieve effecten van mentale gezondheid zitten vooral in de overprikkeling die je eigenlijk krijgt. Dus je kunt niet de hele dag aandacht geven. We hebben in principe één aandacht en de aandacht die is beperkt. Dus als wij, hoe interessant het gesprek ook is, na tweeënhalf uur zullen we toch zeggen,
[29:11–29:25] je kan niet meer. Dus motivatie en interesse, er zit uiteindelijk een limiet aan hoeveel aandacht je kunt geven en hierna zullen wij allebei weer even moeten opladen. Dus idealiter lopen we nu even iets naar buiten, even uitzoomen en even dagdromen en dan kunnen
[29:25–29:38] die, kan dat aandacht zich weer een beetje herstellen en dan zouden we daarna weer gewoon volwaardig een nieuw gesprek kunnen voeren. Dan is de batterij opgeladen. Als je de hele dag door aandacht geeft, krijg je die batterij niet genoeg. Dus bij zaterdag ben je
[29:38–29:51] heel vermoeid en dan wordt het ook wat moeilijker om tot rust te komen. En dan ben je een gedeelte van je brein eigenlijk structureel aan het overvragen. Dat leidt tot mentale vermoeidheid. Misschien ook wat moeite met
[29:51–30:03] emoties controleren, want dat is diezelfde aandacht. Ben je misschien wat geïnteren, wat licht geraakt er. Misschien kunnen depressieve klachten wat eerder boven komen drijven. Hoeft niet, maar dit zijn mogelijke scenario's waar je
[30:03–30:17] mee te maken kunt krijgen als je geen volwaardige aandacht hebt. Lange termijn effecten zijn moeilijk, maar een te lang belasten van een hersengebied kan mentale problemen tot gevolgen hebben. Het is niet een een-op-een relatie, maar het is wel, er kan een wereld ontstaan
[30:18–30:23] in je privéleven waarin je dan echt ook andere belastbare factoren krijgt, dan kan het wel een
Edson da Graca
[30:24–30:30] rol spelen. En hoe kom jij tot de rust? Hoe ontlast jij die? Bewegend. Ik ben heel bewegelijk. Ik vind
Stefan van der Stigchel
[30:30–30:41] het best ingewikkeld om stil te zitten, maar het is interessant. Ik kan me stil blijven zitten, maar ik ben heel bewegelijk van aard. Stil zitten is voor mij niet zo prettig. Dus ik beweeg heel veel. Ik ben
[30:41–30:56] een loper. En dat heb ik echt nodig om in de natuur te zijn. Ja, echt tot dat is voor mij rust. Ik liep een hardloopwedstrijd en toen stond er zo'n bord. Therapy was also an option. Vind ik grappig.
[30:56–31:08] Wordt niet dat ik kan lachen. Maar toen dacht ik ook wel ja, maar dat is precies de canon. Dit is wat ik nodig heb om tot rust te komen. Het is natuurlijk thuis ook druk, maar ze worden wat ouder. Dus ik kan ochtends, ze slapen toch uit.
[31:09–31:13] Dus ik kan ochtends, zondagochtend, zaterdagochtend. Even voor jezelf. Hoe is dat bij jou dan?
Edson da Graca
[31:13–31:28] Ja, ik moet zeggen, daarom vraag ik het. Want ik denk daar nu over na. En ik ben dus wel echt begonnen met boeken lezen. Ja. Dus ik vind een boek lezen sowieso, lieve mensen, doe dat. Want
[31:28–31:31] ik mag dan zelf invullen wat ik zie.
Stefan van der Stigchel
[31:33–31:45] Ja, toch? Als ik je dan even iets mag uitleggen dit boek lezen is ontspannend je gaat niet zeggen dat ik nu niet geen boeken moet lezen dus ontspanning is super belangrijk dus lees alsjeblieft het boek en daarmee train je natuurlijk ook je aandacht voor boeken
[31:45–31:54] lezen dat is heel mooi maar ik doe het wel een beroep op je aandacht ja het is ook wel eens belangrijk om iets te doen dat kan dus bewegend zijn of iets iets of een tuinieren maar iets wat
Edson da Graca
[31:54–31:58] ik heb het ik heb het Ik heb een aquarium.
Stefan van der Stigchel
[31:59–32:00] Oké, vet.
Edson da Graca
[32:04–32:05] Dat vind ik zo lekker om te poetsen.
Stefan van der Stigchel
[32:07–32:17] Dan kom ik inderdaad in een andere... Dat is dan weer een andere mindset dan deze. Dan komt je aandacht. Dan gaan je gedachten een beetje dwalen. Dan wordt dat dagdroom een mindwonderer. Wanneer ben jij creatief?
Edson da Graca
[32:18–32:20] Ja, niet als ik het wil.
Stefan van der Stigchel
[32:21–32:28] Dagdroom. Ja, echt waar. Maar de beste mensen zeggen wel eens de beste ideeën ontstaan onder de douche. Of dat de beste ideeën zijn, weet ik niet.
Edson da Graca
[32:28–32:28] Snap ik helemaal.
Stefan van der Stigchel
[32:29–32:39] Maar dat zijn de momenten dat je gaat dromen, dat je gaat dwalen, dat je ineens denkt. Hé, je koppelt twee dingen aan elkaar. Er zijn heel weinig mensen creatief. Zo, denk ik. Je hebt nog nooit iets heel goeds bedacht, denk ik.
Edson da Graca
[32:39–32:54] Nee, want eigenlijk sta ik. Hoe ik me dan voel als ik zo aan het scrollen ben, is dat ik me wel een beetje zo'n leeg voel. Een soort van verdoofd. Zo voel me wel een beetje zo'n leeg. Een soort van verdoofd. Zo voel ik me.
Stefan van der Stigchel
[32:54–33:07] Verdoofd is denk ik een heel mooi woord. Want het is misschien ook al wat er gebeurt. Je wordt natuurlijk gewoon overladen. En je voelt niets meer. Ik vond het wel grappig toen je net vertelde. Als je dan die kinderen roept om te gaan eten. Dat heb ik ook. Wat ik meteen hoor. Is wc's die worden doorgetrokken.
[33:08–33:18] En ineens honger. Want dan hebben ze ineens. Dus nu denk ik. Ah, nu begin je te voelen. Stap je? Nu voelde je niet. En dan legt de telefoon weg. En dan is het ineens...
Edson da Graca
[33:18–33:20] Dat is echt zo ja. Oh ik moet plassen.
Stefan van der Stigchel
[33:20–33:32] Precies! Dan denk ik, oh wat grappig. Nu ga je pas voelen. En je voelt misschien ook dat je voelde ook niet dat je misschien wel had moeten stoppen. Omdat je niet begint. Daar heb je aandacht
[33:32–33:41] voor nodig. En hartslag, gedachtes, die zijn weg. Op het moment dat je hier zit, op het moment dat je je zorgen over dingen maakt, is dit ook een oplossing.
Edson da Graca
[33:42–33:45] Ja precies, kun je even vluchten. En dat is soms oké,
Stefan van der Stigchel
[33:45–33:48] dus nogmaals ik ben helemaal niet tegen, maar je moet wel blijven voelen.
Edson da Graca
[33:48–34:03] Ja, blijven voelen lieve mensen en lees gewoon boeken hoor, wat Stefan ook zegt. Echt top man. Ja man. Je vertelt het zo goed en zo helder en zo fijn. I love it. Echt waar. Ja serieus.
[34:03–34:16] Stefan, met de Zilveren Kruis zijn we begonnen met de campagne Social Minderen. We hebben gewoon door dat we dat moeten doen. Heb jij nog gouden tips? Nieuwe inzichten? Je hebt al heel veel met ons gedeeld.
[34:16–34:19] Maar misschien toch nog eentje waarvan je denkt. Ja, steek die in je zak.
Stefan van der Stigchel
[34:21–34:29] Ja, dan ga ik toch naar bewegen toe. Ik denk dat dat een onderschat geheel is. Ze zijn... Poeh. Maar even snel. Het aantal diagnoses ADAD neemt toe.
[34:31–34:31] Ik denk dat iedereen wel eens omgeving mensen kent.
Stefan van der Stigchel
[34:33–34:39] En heel veel zit erin dat er nu helemaal een groep van mensen is. Jongeren. Die druk zijn.
Edson da Graca
[34:40–34:40] Ja.
Stefan van der Stigchel
[34:41–34:58] Dat heb ik ook. En dan voor concentratie is het belangrijk dat je mag bewegen. En dat je genoeg beweegt. De reden dat ik veel sport is ook dat ik daardoor me beter kan concentreren. Dus dat social minderen. Het is heel fijn als dat gepaard zal gaan met meer bewegen.
[34:58–35:12] En niet alleen maar omdat het goed is voor je brein. Het is namelijk ook goed voor je brein. Maar het gaat ook voor betere concentratie zorgen. Ik ken ADHD'ers die... bijvoorbeeld geen CITO-toetsen kunnen doen... op de basisschool. Of slechte tentamens kunnen maken op de middelbare school.
[35:13–35:27] En wat zij bijvoorbeeld doen is rennen. Ze mogen dan twee rondjes om de klas heen rennen. Om de school heen rennen. Voor een toets. Zitten met kauwgom in hun mond. En dan kunnen ze zich wel concentreren. Dus dat is denk ik mijn ultieme concentratietip. Niet voor iedereen. De rustige
[35:27–35:35] mensen kunnen het lekker negeren als bewegen voor iedereen goed. Maar het goed leren en goed opletten, daar kan bewegen wel eens een heel belangrijke rol in spelen. Mooie
Edson da Graca
[35:35–35:53] tip ook voor de docenten. Doe daar wat mee. Ja. Nou Stefan, dankjewel. Dankjewel voor je tips, inzichten. Het wordt zeer gewaardeerd. De volgende aflevering schuift student Tess Franke bij ons aan. Zij gaat ons meer vertellen over hoe jongeren hun social media gebruik ervaren.
[35:53–35:59] En hoe het nou gaat met dat social minderen onder Gen Z. Ja Stefan, daar weten wij helemaal niks van.
Stefan van der Stigchel
[35:59–36:01] Nee, dat laten we graag de volgende avond.
Edson da Graca
[36:01–36:07] Wil je nog meer tips om te social minderen? Check dan zk.nl slash social minderen. Tot de volgende.