Stress op het werk begint vaak klein. Je hebt het druk, voelt je opgejaagd of slaapt slechter dan normaal. Meestal denk je: het gaat wel weer over. Maar als stress te lang aanhoudt, kan het zich opstapelen en tot klachten leiden. Volgens Margot is dat het moment om goed op te letten. “Veel mensen blijven maar doorgaan. Ze merken wel dat ze moe zijn, maar denken dat het erbij hoort. Tot het echt niet meer gaat.”
Volgens Margot zijn signalen van werkstress onder andere:
Stress zit niet alleen in je hoofd. Ook je lichaam laat vaak zien dat het te veel wordt. Toch worden die lichamelijke signalen nog vaak genegeerd of niet goed herkend. En dat is zonde, want juist die signalen kunnen je helpen om op tijd in te grijpen.
Margot legt uit: “Wat veel mensen niet weten, is dat blijvende stress ook invloed heeft op je lichaam. Je staat voortdurend ‘aan’ en je lichaam krijgt geen kans om te herstellen.”
Stress door werk kan zich op verschillende manieren uiten:
Stress ontstaat niet zomaar. Vaak is het een combinatie van hoge eisen, weinig invloed en weinig herstel. Vooral op het werk kun je daarin vastlopen. Je wilt goed presteren, je voelt je verantwoordelijk. En je merkt dat het steeds moeilijker wordt om werk en privé in balans te houden.
Dit zijn voorbeelden van situaties die stress kunnen veroorzaken:
“Vooral mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel of perfectionisme lopen risico”, vertelt Margot. “Ze blijven doorgaan, ook als het eigenlijk niet meer lukt. Tot het lichaam stopt.”
Iedereen heeft weleens een drukke week. Maar hoe weet je of het serieus wordt? Als stress lang duurt en het lukt je niet meer om goed te functioneren - op je werk, thuis of sociaal - dan is het tijd om in actie te komen.
Margot ziet dat veel mensen terugkijken en zeggen: had ik het maar eerder herkend. “Een burn-out krijg je niet ineens. Vaak is er al maanden of zelfs jaren sprake van stressklachten die niet goed worden herkend of erkend.”
Voel je dat je blijvend overbelast bent? Wacht dan niet. Praat met iemand die je vertrouwt of neem contact op met je huisarts of bedrijfsarts.
Merk je dat je het niet meer volhoudt door de werkstress? Dan is het belangrijk om niet door te blijven gaan, maar bewust stil te staan bij wat je nodig hebt. Kleine aanpassingen in je dag kunnen al veel doen. Denk aan vaker pauzeren, op tijd stoppen, goed slapen en hulp vragen als je merkt dat het te veel wordt.
Margot benadrukt hoe belangrijk het is om naar het geheel te kijken. “Probeer goed te kijken naar de verhouding tussen werk, privé en sociale contacten. Als die balans verstoord is, raak je sneller overbelast.”
Wat je precies nodig hebt, verschilt per persoon. Het belangrijkste is dat je luistert naar je lichaam en op tijd ruimte maakt voor herstel.
Meer weten over herstel? Lees ook het artikel: Wat te doen bij overspannenheid of een burn-out? 10 tips van een expert.
Je bent niet de enige die worstelt met stress op het werk. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor mentale gezondheid, ook op de werkvloer. Wil je beter begrijpen wat er gebeurt in je hoofd en lijf als je een lange tijd stress ervaart? Of ben je benieuwd wat je kunt doen om klachten te voorkomen of te verminderen?
Bekijk alle artikelen over werkstress, overspanning en burn-out. Van signalen herkennen tot tips voor herstel.
Dr. Margot van der Doef is universitair docent gezondheids- en medische psychologie aan de Universiteit Leiden. Ze doet onderzoek naar werkstress en weet precies wat blijvende stress met je lichaam en geest doet.