Perfecte plaatjes op Instagram, berichten over behaalde successen op LinkedIn. In de digitale wereld lijkt het alsof iedereen het goed voor elkaar heeft. Maar diep van binnen hebben veel mensen geen voldaan gevoel. De cijfers over stress en burnout blijven stijgen. Jasper Scholten is auteur, spreker en trainer en wilde meer weten over dit fenomeen. Hij beschreef zijn bevindingen in het boek ‘het millennial mysterie’. Wij spraken met hem over hoe je van overleven naar een zinvol leven kunt gaan in de prestatiemaatschappij.
Allereerst, hoe is de drang naar presteren in de maatschappij eigenlijk ontstaan? Jasper: ‘De prestatiedrang zit diep in ons en onze maatschappij geworteld. Een belangrijke factor die hieraan heeft bijgedragen is geloof. In veel stromingen wordt de mens als zondig gezien en dicteerden zij hoe het pad naar verlossing eruit zag. Zo is er een schuld-, schaamte- en boetecomplex ontstaan in de maatschappij. We moeten in beweging blijven om maar te bewijzen dat we goed genoeg zijn.’
‘Andere verklaringen voor onze prestatiedrang liggen in het Individualisme en in wat ik noem: de Polderdroom, the American Dream in de polder. In onze individualistische samenleving zijn we sterk gericht op het halen van onze eigen persoonlijke doelen. Dit voedt concurrentie en de wil om beter te zijn dan een ander en wordt versterkt door de Polderdroom; de overtuiging hebben dat het leven maakbaar is. Je kunt alles bereiken wat je wilt, zolang je maar hard genoeg werkt. Als je daarnaast je identiteit ook nog eens sterk ontleent aan je successen en (financiële) status, dan zit je al snel volop in de ratrace.’
Hoe beïnvloedt de prestatiemaatschappij ons gedrag? Jasper: ‘De prestatiemaatschappij is eigenlijk een soort stille sluipmoordenaar. Al tijdens onze opvoeding worden we meegenomen in de normen en waarden van het systeem waarin je alles kunt bereiken wat je wilt en succes je gelukkig maakt. Deze gedachten krijgen millennials (1985-2000) en generatie Z (2000 - 2020) mee van hun ouders. Vervolgens gaat iemand naar school en worden die gedachten verder beïnvloed door leerkrachten. Denk maar aan het stickertje dat je vroeger kreeg als je netjes schreef of goed luisterde.’
De gedachte dat je een beloning krijgt als je goed gedrag laat zien, wordt door subtiele prikkels vanuit je omgeving in stand gehouden. Jasper: ‘Een stickertje, wordt later een bonus. Ook zie je het terug in reclames, apps of op social media. Daar zie je wat je allemaal kunt bereiken, hoe het leven óók kan zijn. Zo word je continu geconfronteerd met hetgeen je nog niet hebt of waar je nog niet bent. Ook geeft dit het idee dat je controle hebt over je eigen geluk. Maar controle is per definitie gebaseerd op angst. Dit maakt dat de prestatiemaatschappij in wezen een angstmaatschappij is. Als je niet hard genoeg werkt, niet goed genoeg je best doet, niet al je levensdomeinen op orde hebt… dan faal je.’
Wil je je medewerkers helpen met een fijne omgeving? Ontdek met tips van experts hoe je in kleine stapjes werkt aan een fijne omgeving. En voel de rust in je lichaam en hoofd terugkeren.
