Geplaatst op 24 april 2025
| Een artikel als onderdeel van
socialminderen
| 4 minuten lezen
Je zit op je telefoon en denkt: waarom zit ik hier nou alweer zo lang op? Misschien voel je je lui. Of schuldig. Dat gevoel heet schermschaamte: schaamte of spijt over hoeveel tijd je online bent. Nastasia Griffioen, onderzoeker en coördinator van het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn bij het Trimbos-instituut, doet onderzoek naar jongeren, schermgebruik en mentale gezondheid. In dit artikel legt ze uit wat schermschaamte is, wanneer het een probleem wordt en waarom je er niet te streng over moet zijn.
Lees de samenvatting
Steeds meer jongeren ervaren schermschaamte, het schuldgevoel over het gebruik van hun telefoon. Ze willen minder tijd online doorbrengen, maar vinden het moeilijk om te stoppen. Volgens Nastasia Griffioen is het belangrijk om te reflecteren op wat je uit je schermtijd haalt; als het ontspanning of steun biedt, is er geen reden voor schaamte. Wanneer schermtijd negatief aanvoelt, zoals onrust of spijt, is het tijd om gewoontes te herzien. Nastasia adviseert om vriendelijk voor jezelf te zijn en kleine stappen te nemen, zoals je feed opruimen en schermvrije momenten inplannen.
Wat is schermschaamte?
Steeds meer jongeren voelen zich schuldig over hoe vaak ze op hun telefoon zitten. Ze vinden dat het te veel is, maar stoppen lukt niet. En dat knaagt. “Jongeren zeggen vaak: ‘Ik weet dat ik minder op mijn telefoon wil zitten, maar het lukt niet.’ En daarna voelen ze zich schuldig”, zegt Nastasia. Maar volgens haar is dat gevoel niet altijd terecht. “De vraag is: wat haalde je uit je schermtijd? Was het ontspannend, grappig, gaf het je steun? Dan hoef je je daar niet voor te schamen.” Het gaat dus niet om hoelang je online bent, maar om wat het je geeft.
Wanneer is schermtijd een probleem?
Soms merk je dat je niets positiefs haalt uit je tijd online. Je voelt je onrustig, onzeker of hebt spijt. Dan is het goed om stil te staan bij je gewoontes. “Als je achteraf baalt van hoe je je voelt na het scrollen, dan is dat een signaal”, zegt Nastasia. “Misschien heb je te veel negatieve beelden gezien. Of ben je blijven hangen bij content die je eigenlijk niet wilde zien.”
Langdurig zonder doel scrollen kan invloed hebben op je slaap, concentratie en zelfbeeld. Uit onderzoek blijkt dat:
- 84% van de mensen hun telefoon gebruikt vlak voor het slapengaan;
- 77% van de jongeren moeite heeft met concentreren door social media;
- 62% zich minder blij voelt na het zien van perfecte beelden op social media.
Hoe kan je omgaan met schermschaamte?
Nastasia benadrukt dat je vriendelijk moet zijn voor jezelf. “Veel jongeren zijn streng. Ze vinden dat ze moeten stoppen met scrollen. Maar streng zijn helpt vaak niet. Kleine stappen wél.” Dit zijn haar tips:
- Kijk terug zonder oordeel. Wat gaf je energie? Wat kostte je energie?
- Maak een simpele afspraak met jezelf. Bijvoorbeeld: geen telefoon tijdens het eten.
- Schoon je feed op. Volg alleen accounts waar je blij van wordt.
- Gebruik je instellingen. Zet meldingen uit of plan momenten in zonder scherm.
- Praat erover. Je bent niet de enige. Anderen herkennen het gevoel vaak ook.
Op zoek naar meer tips over het verminderen van je telefoongebruik? In het artikel Minder op je telefoon? Dit zijn de beste apps om je schermtijd te beperken lees je meer.
Bronnen:
Jongerenonderzoek (2024) - Netwerk Mediawijsheid. (2024). Gezond schermgebruik - Siebers, et al. (2024). Onderzoek naar concentratieproblemen bij jongeren.
