Glutenvrij eten: wat mag je wel en niet eten bij coeliakie (glutenallergie)?

Glutenvrij eten: wat mag je wel en niet eten bij coeliakie (glutenallergie)?

Heb je vaak last van je buik na het eten van brood of pasta? Of je nu de diagnose coeliakie hebt (een zeldzame auto-immuunziekte) of merkt dat je darmen gewoon slecht op gluten reageren: je voeding aanpassen is de enige oplossing. Maar wat mag je dan precies wel en niet eten? Joyce Schilders, internist-nefroloog en allergoloog-klinisch immunoloog, legt uit hoe je een glutenvrij leven aanpakt.

Coeliakie, glutenallergie of -intolerantie: waar heb je last van?

Om te kiezen wat je wel en niet kan eten, is het goed om te weten wat je precies hebt. In de volksmond noemen we het vaak een glutenallergie, maar medisch gezien zijn er verschillen:

• Coeliakie: dit is een auto-immuunziekte. Je lichaam maakt antistoffen aan die je darmwand beschadigen. Deze ontsteking wordt erger als je gluten eet.
• Glutenintolerantie: je darmen zijn gevoelig voor gluten. Dit is erg vervelend, maar niet direct schadelijk voor je lichaam.
• Tarweallergie: je lichaam reageert heel snel op eiwitten in tarwe, zoals gluten. Je krijgt dan vaak binnen een paar minuten een heftige reactie. Denk aan jeuk, galbulten of zwellingen. Ook kun je opeens benauwd worden of last krijgen van je maag en darmen.

Lees ook het artikel: Hoe weet je of je coeliakie (glutenallergie) hebt? Een expert vertelt

Coeliakie: wat mag je niet eten?

De belangrijkste regel bij coeliakie is simpel: eet geen gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in bepaalde granen. Joyce legt uit: “Je moet producten die gluten bevatten, zoals tarwe, rogge en gerst, laten staan. Dat betekent dat gewoon brood, de meeste pasta’s en pizza’s niet meer kunnen. Ook bier bevat gluten.”

Wat mag je niet eten met coeliakie:

• Granen: tarwe, rogge, gerst en spelt
• Bakproducten: gewoon brood, crackers, beschuit en gebak
• Deegwaren: pasta (zoals spaghetti en macaroni) en pizza
• Paneermeel: let op bij gepaneerd vlees of vis (zoals schnitzels)
• Sauzen: in veel pakjes en zakjes zit graan als bindmiddel

Coeliakie: wat mag je wél eten?

Een glutenvrij dieet vraagt aanpassingsvermogen en heeft vaak veel impact. Gelukkig blijft er ook nog lekker eten over dat je wél mag eten bij coeliakie.

Er zijn veel producten die van nature glutenvrij zijn. “Kies vooral voor onbewerkte producten”, adviseert Joyce. “Verse groente, fruit, aardappels, vlees en vis bevatten van zichzelf geen gluten. Ook rijst, maïs en quinoa kun je bijvoorbeeld veilig eten.”

Tegenwoordig is er in de supermarkt ook veel keuze uit speciale glutenvrije producten. “Let wel goed op het keurmerk, zodat je zeker weet dat het veilig is”, waarschuwt Joyce.

Let op verborgen gluten en kruisbesmetting

Soms zitten gluten op plekken waar je het niet verwacht. Fabrikanten gebruiken het namelijk vaak als bindmiddel. “Je moet echt een expert worden in het lezen van etiketten”, zegt Joyce. “Het kan ook verstopt zitten in soepen of kruidenmixen.”

Ook in de keuken moet je voorzichtig zijn met zogenoemde kruisbesmetting. Een mes dat eerst voor gewoon brood is gebruikt, mag niet zomaar in jouw glutenvrije jam. “In een restaurant moet je altijd heel duidelijk aangeven dat je coeliakie hebt”, vult Joyce aan. “Zij moeten dan extra goed opletten dat jouw eten niet in aanraking komt met gluten.”