Perfectionisme is niet altijd verkeerd. Het kan je motiveren om goed je best te doen en kwaliteit te leveren. “Perfectionisme is in de kern een mooie eigenschap”, vertelt Frank. “Het kan ervoor zorgen dat je boven jezelf uitstijgt. Het wordt lastig als je niet meer tevreden kunt zijn met iets dat minder dan perfect is.”
Daar zit het verschil tussen ambitie en ongezond perfectionisme. Als je ambitieus bent, kun je blij zijn met een goed resultaat. Als je perfectionistisch bent, zie je misschien vooral wat er nog beter had gekund.
Je merkt bijvoorbeeld dat:
Bij faalangst ben je niet alleen bang dat iets niet lukt. Vaak ben je ook bang voor wat een fout over jou zegt. Misschien denk je dat anderen teleurgesteld zijn. Of dat ze je niet goed genoeg vinden.
Frank geeft een voorbeeld: “Je wil een tien halen. Krijg je een negen, dan ben je toch teleurgesteld. Daarachter zit vaak de gedachte: stel ik iemand teleur? Word ik nu negatief beoordeeld?”
Door zulke gedachten kan het moeilijk worden om aan een taak te beginnen of ermee te stoppen. Je blijft een e-mail controleren, durft een verslag niet in te leveren of zegt niets tijdens een vergadering. “Als perfectionisme leidt tot uitstellen en vermijden, wordt het een probleem”, legt Frank uit. “Je krijgt je werk niet af of durft iets niet meer te doen. Dan gaat perfectionisme je tegenwerken.”
Je kunt leren omgaan met perfectionisme. Je blijft goed werk leveren, maar oefent met het idee dat goed ook goed genoeg kan zijn. Deze 4 oefeningen kunnen daarbij helpen.
Bedenk voordat je begint wat er echt nodig is. Welke punten moeten in ieder geval kloppen? En welke extra verbeteringen zijn mooi, maar niet noodzakelijk?
Schrijf deze eisen kort op. Zo voorkom je dat je tijdens het werken steeds nieuwe eisen toevoegt.
Vraag jezelf ook af: zou ik dit resultaat van een collega of vriend wel goed genoeg vinden? Vaak zijn we voor onszelf strenger dan voor anderen.
Bepaal hoeveel tijd je aan een taak wil besteden. Spreek bijvoorbeeld af dat je een e-mail één keer controleert. Of dat je na 2 uur stopt met het verbeteren van een presentatie.
Stoppen kan in het begin onrust geven. Erken dat gevoel, maar ga niet opnieuw aan de taak werken. Begin met iets anders of ga even bewegen. Zo oefen je met het gevoel dat iets misschien nog beter kan.
Kies een taak waarbij het niet erg is als het resultaat niet perfect is. Verstuur bijvoorbeeld een bericht nadat je het één keer hebt nagelezen. Of deel een document waarvan je weet dat iemand nog feedback kan geven.
Frank vertelt over een student die een verslag niet durfde in te leveren: “Op een gegeven moment zeggen we: je hebt er nu lang genoeg aan gewerkt. Lever het in en kijk wat er gebeurt. Dat is spannend, maar zo ontdekt iemand dat de reactie meestal minder erg is dan vooraf gedacht.”
Begin met een kleine en veilige situatie. Je hoeft niet meteen je belangrijkste taak anders aan te pakken.
Kijk na de oefening terug. Schrijf op waar je vooraf bang voor was en wat er echt gebeurde.
Vraag jezelf af:
Misschien kreeg je een kleine verbetering als advies. Dat betekent niet dat het hele resultaat slecht was. Feedback krijgen hoort bij leren en werken.
Merk je dat hoge eisen en de angst voor fouten je veel spanning geven? In de ZelfZorgWijzer-app van Zilveren Kruis vind je online zelfhulpmodules van NewHealth over werkstress en studiestress. Je krijgt uitleg en praktische oefeningen die kunnen helpen om beter met werkdruk, studiedruk en hoge eisen om te gaan.
