Apps zoals Instagram, TikTok en YouTube gebruiken een algoritme. Dat is een slim systeem dat onthoudt waar jij naar kijkt. Vind je één kattenfilmpje leuk? Dan krijg je er nog tien. En voordat je het weet, zit je in een stroom vol katten, schattige hondjes of dansende mensen.
Volgens Wouter werkt dat heel verleidelijk: “Je denkt dat je zelf kiest wat je ziet, maar het algoritme kiest met je mee. Daardoor krijg je vooral dezelfde soort beelden te zien. Het lijkt alsof iedereen er zo uitziet of zo leeft.” Dat kan leuk zijn, maar ook een probleem worden. Want je ziet minder verschillende dingen en raakt soms verstrikt in negatieve berichten.
Social media zijn gemaakt om je aandacht vast te houden. Je krijgt steeds nieuwe prikkels: het ene moment zie je iets grappigs, dan weer iets saais – net als bij een spelletje. Die afwisseling maakt het spannend. Je weet nooit wat er komt en dat maakt stoppen lastig.
Achter elke app zit een slim algoritme dat onthoudt wat jij leuk vindt. Hoe langer je blijft scrollen, hoe beter de app je leert kennen. En hoe meer advertenties je te zien krijgt. “Die platforms verdienen geld met jouw aandacht", legt Wouter uit. “Alles is erop gericht om je zo lang mogelijk binnen te houden.”
Elke like of video geeft je hersenen een klein beetje dopamine. Dat is een stofje dat je een goed gevoel geeft. Wouter: “Je brein houdt van beloningen. En als je niet weet wanneer de volgende leuke video komt, dan blijf je kijken. Dat maakt social media verslavend.”
Zo ontstaat een patroon dat moeilijk te doorbreken is. “Je brein leert: dit voelt goed, dus dit wil ik vaker. En op een gegeven moment voelt het alsof je geen keuze meer hebt”, legt Wouter uit. “Het is geen gebrek aan wilskracht van jou. Het ligt aan hoe die apps in elkaar zitten.”
Wil je weten hoe je minder op je telefoon zit? Lees dan het artikel Telefoonverslaving? Dit kan je doen volgens een expert.
Als je elke dag veel op social media zit, dan kan dat je geestelijke gezondheid beïnvloeden. Wouter zegt: “Je ziet steeds hoe anderen leven en dan ga je vergelijken. Dat kan ervoor zorgen dat je minder tevreden bent over je eigen leven. Helemaal stoppen hoeft niet, maar je kunt wél leren hoe je beter met social media omgaat. Kleine keuzes maken al een groot verschil.”
Uit onderzoek blijkt:

Social media en schermen zijn niet meer weg te denken. Jongeren zitten gemiddeld meer dan vier uur per dag op social media. Dat kan zorgen voor stress, slaapproblemen en een negatief zelfbeeld. Zilveren Kruis helpt jongeren om daar bewuster mee om te gaan. Wil je minder afgeleid zijn en je beter kunnen concentreren? Doe de check op social minderen en lees je hoe je meer controle krijgt over je schermtijd.
Gedragswetenschapper