Idman woont met haar man en kat in Zeist en is tevreden met haar leven. Haar werk bij de LFB geeft haar betekenis en ze merkt dat ze veel voor anderen kan betekenen. Zelfredzaamheid zorgt ervoor dat mensen kunnen meedoen en zelf keuzes maken, wat hun geluk vergroot. Zelfredzaamheid betekent ook verantwoordelijkheid nemen.”
Zelfredzaamheid gaat voor Idman verder dan praktische vaardigheden. Het gaat om gehoord worden en gezien worden. “Ik wil mensen met een beperking een stem geven. Want als ik het kan, kan een ander het ook.” Via haar rol als ervaringsdeskundige werkt ze aan betere zorg, samen met professionals. “Niet over ons, zonder ons. Dat is mijn leidraad. Wie kent de behoeften van mensen met een beperking beter dan zijzelf?”
Idman benadrukt dat zelf doen de beste manier is om te leren. “Ik vraag soms advies, maar meestal weet ik al hoe ik het daarna zelf weer oppak. Bevestiging helpt om vertrouwen te krijgen.” Ongevraagd advies ervaart ze soms als betutteling. Zelfredzaamheid betekent ook zelf nadenken en kansen pakken, ook al heb je zorg nodig. “Je kunt meer dan je denkt, je moet er alleen op vertrouwen.”
Om zelfredzaamheid te ontwikkelen, moeten mensen ruimte krijgen om verantwoordelijkheid te nemen. “Als je wilt dat mensen ergens voor gaan, moet je ze ook de kans geven en duidelijk maken dat je er iets voor terug verwacht.” Dit geldt ook voor werk en inkomen. Zo ontstaat eigenaarschap en motivatie.
Zelfredzaamheid vraagt een andere manier van werken in de zorg. “De zorgcultuur is vaak ‘zorgen voor’, maar mensen worden gelukkiger als ze zelf kunnen bepalen en beslissen. Dat vraagt iets van zowel cliënten als begeleiders.” Het is een proces dat tijd en aandacht nodig heeft.
Zelfredzaamheid gaat niet altijd vanzelf. Als je minder zelf kunt beslissen, kan dat verdriet en frustratie geven. “Daar word ik niet blij van, en anderen ook niet. Maar ik ga het gesprek aan, want het is belangrijk om je stem te laten horen.” Gezien, gehoord en gewaardeerd worden is essentieel voor het welzijn van iedereen.
Tijdens een training ontmoette Idman een transvrouw die het spannend vond om buiten in vrouwenkleren te lopen. Na aanmoediging durfde zij het toch en straalde ze van zelfvertrouwen. Dit laat zien hoe zelfredzaamheid mensen sterker maakt.
Idman ziet hulp vragen niet als zwakte, maar als een slimme manier van zelfredzaam zijn. “Ik zoek zelf eerst uit hoe ik ergens kom, en vraag daarna advies. Zo blijf je zelf de regie houden.”
Zelfredzaamheid is geen eenzijdige opgave, maar een samenwerking tussen mensen met een beperking, hun begeleiders en de samenleving. Het gaat om ruimte geven, vertrouwen en waardering.
Zelfredzaamheid versterken vraagt aandacht en actie. Begin klein, maar concreet.
Welke rol spelen de medewerkers en begeleiders in de ideale zelfredzame situatie? Idman neemt daarvoor haar eigen leven als voorbeeld: “Begeleiders die naast je staan, die niets voor je beslissen, niets van je overnemen, maar zeggen dat het zo of zo kan en dat het dan goed komt. Die je vertrouwen geven.”