Weg van zelfredzaamheid
Zelfredzaamheid is uitgegroeid tot een leidend principe in het zorgbeleid. In een context van toenemende zorgvraag, personeelstekorten en financiële druk wordt steeds nadrukkelijker een beroep gedaan op wat mensen zelf kunnen en op hun sociale netwerk. Gemeenschapszorg en ‘omzien naar elkaar’ zijn vaste onderdelen geworden van beleidsnota’s, visies en meerjarenplannen.
Voor zorgorganisaties betekent dit een duidelijke verschuiving
Naasten van mensen met een verstandelijke beperking, psychische kwetsbaarheid of ouderen worden vaker gevraagd om bij te dragen aan dagelijkse zorgtaken — van praktische ondersteuning tot aanwezigheid en toezicht. Deze ontwikkeling raakt niet alleen de uitvoering van zorg, maar ook fundamentele vragen over verantwoordelijkheden, kwaliteit, gelijkwaardigheid en de rol van professionals. Dit artikel verkent hoe het huidige denken over zelfredzaamheid zich verhoudt tot de dagelijkse praktijk van langdurige zorg. Het laat zien hoe zorgorganisaties, professionals, cliënten en naasten zoeken naar een evenwicht tussen individuele autonomie en onderlinge afhankelijkheid. Daarbij introduceert in Prof. dr. Femmianne Bredewold het begrip ‘relationele klem’ om te duiden hoe goede intenties rondom betrokkenheid en gemeenschapszorg in de praktijk soms moeilijk vorm krijgen. Het artikel nodigt uit om te verkennen wat relationeel denken kan betekenen voor de inrichting en uitvoering van zorg.