‘Dit is écht win-win-win’ Elles Visscher: de kracht van digitale innovatie in de zorg

Toch hield ze met haar collega’s vol. En langzaam gebeurde er iets. Een halfzijdig verlamde vrouw zette met haar goede hand een bord op haar verlamde arm en droogde het af. Die onverwachte zelfredzaamheid maakt tot de dag van vandaag indruk op Elles. Tegelijkertijd schrok ze van de snelheid waarmee mensen hun zelfredzaamheid verliezen, zo gauw ze worden verzorgd en hen handelingen uit handen worden genomen. “Binnen een maand zag ik nieuwe mensen die fit op die afdeling kwamen, hard achteruitgaan.”

Win-win-win

Het werd haar drijfveer: voorkomen dat mensen hun zelfstandigheid verliezen én deze opnieuw activeren wanneer dat kan. “Digitale hulpmiddelen kunnen hierbij hetzelfde effect hebben als die handmatige afwas destijds: mensen met lichamelijke, geestelijke of maatschappelijke beperkingen in hun kracht zetten.” Ze noemt de sociale robot als voorbeeld. “Sommigen geven die een naam, zetten hem een mutsje op. Of trekken hem zelfgebreide kleertjes aan. Daarmee is zo’n robot niet alleen een maatje, maar soms zelfs een stimulans om weer iets voor een ander te doen. De zorgontvanger wordt zorgverlener. Hoe win-win-win voor cliënt, zorgaanbieder en zorgkantoor wil je het hebben?”

Van doel naar regulier middel

In het huidige innovatiebeleid (2024–2026) kiezen zorgaanbieders drie digitale hulpmiddelen om te implementeren. Volgens Elles moet het nieuwe innovatiebeleid (2027–2030) niet langer sturen op implementatie als doel op zich. “Digitale hulpmiddelen moeten een regulier onderdeel van het zorgaanbod worden”, vindt ze. “Ze kunnen zorgpieken voorkomen, zelfredzaamheid bevorderen en zorgverleners ruimte geven om te observeren, te reflecteren en met aandacht zorgleefplannen te schrijven, bínnen werktijd. Dat voorkomt overbelasting.”

Praktijk: meer grip, minder piekzorg

Samen betere zorg leveren, verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid teruggeven en zo piekzorg voorkomen, dat zijn de effecten van innovatie en digitale hulpmiddelen waar Elles naar zoekt. “Digitale communicatie is daarvan een krachtig voorbeeld. In de ambulante gehandicaptenzorg kunnen cliënten zelf bellen met een team hulpverleners wanneer zij dat nodig vinden. Het levert kortere, concretere gesprekken op en voorkomt escalaties die intensieve zorg vragen.” De meerwaarde van digitale middelen is soms lastig meetbaar, erkent ze. Daarom is ze blij met de samenwerking met zorgaanbieders, Vilans, Academy Het Dorp en hogescholen die onderzoek doen naar de effecten ervan.

Onbetaalbare meerwaarde

Niet alleen technologie, ook samenwerking kan kansrijk en vernieuwend zijn. “Zoals het Triageproject in Zwolle. Hier vangt een verpleegkundig multidisciplinair team via digitaal contact medische vragen uit de gehandicaptenzorg op voor huisartsen. Ook weer win-win.”

Andere voorbeelden waar ze blij van wordt: een sociale robot die cliënten met autisme op vaste momenten en in een neutrale toon herinnert aan ‘to-do’s’. “Dat voorkomt frictie.” Of slaaphulpmiddelen die de nachtrust verbeteren “want die geven ruimte voor onderzoek naar oorzaken en preventie.” Ook AI toepassingen voor slim plannen en roosteren kunnen rekenen op haar enthousiasme. “Die analyseren verrassend nauwkeurig welke zorg een cliënt nodig heeft en welk deskundigheidsniveau van zorg daarbij hoort.” Ze relativeert tot slot ook een beetje. “Digitale innovatie is geen toverstokje. Maar als het werkt, heeft het een meerwaarde die onbetaalbaar is.”