Deze doelgroep, inmiddels ‘Wlz5’ genoemd, kenmerkt zich door langdurige opnames (soms 20+ jaar), beperkte behandelopties en een structureel gebrek aan passende woonplekken. Ambulantisering bleek niet haalbaar en binnen beschermd wonen ontbrak de benodigde zorgintensiteit, nabijheid en controle op middelengebruik. Zonder alternatieve voorziening bleven deze mensen klinisch opgenomen, ondanks stabiele behandelsituaties. En nog belangrijker, er was geen plek in Amsterdam voor deze cliënten die zij hun Thuis mochten noemen.
Met De Thuiskomst creëerden Arkin en HVO-Querido een unieke voorziening: 10 woonplekken binnen een bestaande locatie van HVO-Querido, met een gesloten karakter en 24-uurs begeleiding. Arkin levert ambulante behandeling via een gespecialiseerd team vanuit Mentrum. Door deze intensieve samenwerking wordt wonen gecombineerd met zorg op maat, inclusief inzet van verplichte zorg (WvGGZ) waar nodig.
De voorziening is huiselijk ingericht, gericht op veiligheid, stabiliteit en dagstructuur. Naast de fysieke locatie zijn heldere samenwerkingsafspraken gemaakt over overdracht, heropnames, en crisisinterventie. Daarbij is structurele aandacht voor scholing van medewerkers en integratie van nieuwe technologieën zoals domotica.
In juli 2024 werd de eerste uitgebreide evaluatie van De Thuiskomst afgerond, een jaar na de start. En die laat zien dat deze nieuwe aanpak werkt. Tien mensen zijn tussen mei en oktober 2023 naar De Thuiskomst verhuisd, na gemiddeld vijftien jaar onafgebroken klinisch verblijf.
In gesprekken met bewoners, naasten en zorgprofessionals klinkt een duidelijk geluid: er is meer rust, meer stabiliteit en voor het eerst in lange tijd het gevoel ergens écht thuis te zijn. Er wordt minder verplichte zorg toegepast dan in het jaar voor de verhuizing. En als het even niet goed gaat, wordt er snel en preventief gehandeld – meestal met een korte, vertrouwde heropname bij Mentrum.
Wat misschien wel het meest hoopvolle signaal is: inmiddels nemen zeven bewoners wekelijks deel aan gestructureerde dagbesteding. Vaak voor het eerst in (tientallen) jaren. Sommigen gaan samen naar een zorgboerderij, anderen sporten of zetten een eerdere activiteit voort. Het laat zien dat, als de basis veilig en vertrouwd is, mensen weer voorzichtig durven meedoen.
Er zijn wel enkele heropnames geweest, maar de heropnames waren over het algemeen kort. Juist doordat begeleiding en behandeling zo goed op elkaar zijn afgestemd, kunnen signalen op tijd worden herkend en actie ondernomen.
Het algemene beeld is hoopgevend: De Thuiskomst maakt het verschil voor mensen van wie eerder werd gedacht dat er geen passend aanbod meer mogelijk was. Dankzij deze samenwerking is er een plek gecreëerd waar ze mogen blijven, op hun eigen manier.
Hoewel De Thuiskomst inmiddels als een waardevolle voorziening wordt ervaren, kende de implementatie van het project ook de nodige uitdagingen. Een belangrijke les was dat samenwerking tussen verschillende zorgdomeinen om voortdurende afstemming en communicatie vraagt. Afstemming taalgebruik, werkwijzen, functietitels en toegang tot dossierinformatie.
Een ander aandachtspunt was het managen van verwachtingen bij bewoners en hun naasten. Voor veel bewoners betekende de stap naar De Thuiskomst een grote verandering, na jarenlang klinisch verblijf. Voor sommige bewoners en naasten was dit nieuws verwarrend of zelfs bedreigend, juist omdat eerdere uitstroompogingen strandden. Het onderstreept het belang van tijdige, zorgvuldige en persoonlijke communicatie, waarin ruimte is voor uitleg en gezamenlijk vormgeven van de overstap.
Daarnaast bleek het realiseren van de juiste personele bezetting met voldoende specialistische kennis een uitdaging. Scholing, intervisie en coaching bleken hierin onmisbaar. De ervaringen van het afgelopen jaar laten zien dat intensieve ketensamenwerking werkt – mits goed voorbereid, ondersteund en geëvalueerd. Deze inzichten vormen waardevolle handvatten voor vergelijkbare initiatieven elders in het land.
De Thuiskomst laat zien dat er wél een alternatief is voor mensen die al jaren buiten de boot vallen. En dat als we doen wat nodig is – maatwerk, samenwerking, durven pionieren – we ook voor deze groep perspectief kunnen creëren. Inmiddels zien we ook in andere regio’s dat er interesse is om vergelijkbare projecten te starten. Dat is hoopvol, maar ook hard nodig. Want eerlijk is eerlijk: tien plekken is niet genoeg. Niet voor Amsterdam, en zeker niet landelijk. Onze ambitie is dan ook helder: blijven investeren in deze samenwerking, verder bouwen aan een betrokken team én kijken naar mogelijkheden voor uitbreiding. Want iedereen verdient een plek waar hij of zij mag blijven. Waar het veilig is, vertrouwd, en waar het leven – op ieders eigen manier – weer een beetje ruimte krijgt.
Joep van Egmond
Strategisch adviseur WLZ HVO Querido
joep.van.egmond@hvoquerido.nl
Renske de Jong
Manager Bedrijfsvoering Mentrum
renske.de.jong@mentrum.nl