Meditatie en mindfulness training
Tja, mediteren, je hoort er veel mensen over, maar wat doet dat nou eigenlijk écht? Dat vroeg ook neurowetenschapper Sara Lazar zich af. Dus besloot ze om er eens grondig onderzoek naar te doen. Samen met een researchteam van Harvard in het Massachusetts General Hospital ging ze kijken of meditatie effect heeft op de hersenstructuur. Voor dit onderzoek werden 16 proefpersonen die nog nooit hadden gemediteerd geselecteerd. Ze volgden voor deze studie een meditatie- en mindfulness training van 8 weken, waar ze gemiddeld 27 minuten per dag aan besteedden. Na 8 weken werd gekeken of er bij de proefpersonen veranderingen in de hersenstructuur konden worden waargenomen, en het resultaat was verbluffend.
Hoofdonderzoekster Sara Lazar kwam op het idee voor deze studie, nadat ze een yogacursus ging volgen om te genezen van een hardloopblessure. Na een paar yogaklassen begon haar op te vallen dat ze zich rustiger voelde, minder moeite leek te hebben met ingewikkelde situaties en zich beter kon inleven in anderen. Als neurowetenschapper was ze benieuwd of deze veranderingen het gevolg waren van haar nieuwe meditatiegewoonten, of dat ze simpelweg een placebo-effect ervaarde.
Dit leidde ertoe dat ze zich ging verdiepen in onderzoeken naar de effecten van meditatie. Haar onderzoek is gebaseerd op het concept van neuroplasticiteit, oftewel hersenplasticiteit. Dit beschrijft het vermogen van de hersenen om zichzelf te herstructureren. Uit onderzoek blijkt dat wanneer bepaalde handelingen keer op keer herhaald worden, dit de vaste banen en circuits van de hersenen kan veranderen. En dit kan gemeten worden met behulp van een MRI-apparaat.
Voor haar onderzoek liet Lazar voorafgaand aan de meditatietraining MRI-scans maken van de hersenen van alle deelnemers. Daarnaast werden er scans gemaakt van een controlegroep, die geen meditatiecursus zouden volgen. Na afloop van de 8 weken werden er opnieuw scans gemaakt. Op hersenscans kunnen onderzoekers namelijk zien of de grijze massa in de hersenen is toe- of afgenomen. Wat bleek: er waren duidelijke veranderingen te zien in de hersenen van de deelnemers die gestart waren met meditatie, zowel ten opzichte van de controlegroep, als van hun eigen scans van 8 weken daarvoor.
In verschillende delen van de hersenen bleek een duidelijke verandering in de hoeveelheid grijze stof. De meeste opvallende resultaten vonden de onderzoekers in de volgende vier hersengebieden:
Deze bevindingen bevestigen Lazars ervaring dat regelmatig mediteren je inderdaad kalmer, geconcentreerder, evenwichtiger en empathischer maakt. Zelf mediteert zij nog steeds elke dag: “Mediteren is net zoals bewegen, maar dan voor een vitaal brein in plaats van een vitaal lijf. Het is fijn als je het elke dag kunt doen, maar ook als het drie keer per week lukt, of zelfs 5 minuten per dag, dan is dat ook al winst.”
