Weerbaar in de jeugdzorg

    Dagelijks te maken hebben met probleemgezinnen en kinderen die onder toezicht staan, dat kan heftig zijn. Het kan zelfs beïnvloeden hoe je zelf in je vel zit. Combineer dat met een onzekere werksituatie – waarin bezuinigingen kunnen leiden tot ontslagen – en je hebt het recept voor stress en ongezonde spanning. Dit overkwam de medewerkers van Jeugdbescherming Overijssel. En daar moest iets aan gebeuren.

    ​Een concrete hulpvraag

    ‘We merkten dat onze jeugdbeschermers in onrustige tijden zaten,’ vertelt Marjan Cramer, praktijkleider bij Jeugdbescherming Overijssel. ‘Door organisatorische veranderingen zagen we dat de werkdruk toenam. Ondersteuning bieden leek ons belangrijk.’ Dit zorgde ervoor dat een hulpkans met beide handen werd aangegrepen. ‘Via Jeugdzorg Nederland kwamen we in aanraking met het VeerkrachtWijzer light-project. Van die mogelijkheid hebben we meteen gebruikgemaakt.’
     

    Welzijn in eigen hand

    ‘Wij hebben het programma ontwikkeld toen we de vraag kregen naar trainingen voor mentale weerbaarheid,’ vertelt Marjolijn Punt, Registerpsycholoog en directeur van B&A Prometheus. ‘Dat is het vertrekpunt geweest voor het VeerkrachtWijzer light-project: de mentale weerbaarheid van medewerkers vergroten en hun directe leidinggevenden trainen in het versterken van de vitaliteit van hun mensen.’ Om er zeker van te zijn dat het werkte, liet B&A de VeerkrachtWijzer op effect onderzoeken door Universiteit Utrecht. Met het gewenste resultaat. ‘De werkbeleving en arbeidsprestaties van deelnemers verbeterden doordat ze zelf meer grip kregen op hun mentale fitheid, welbevinden en loopbaan.’
     

    Het groepsbelang

    Hoewel de VeerkrachtWijzer van B&A al ontwikkeld was en werkte, was het in eerste instantie geen groepscoaching. Het waren individuele sessies. ‘Ik vond de VeerkrachtWijzer toen ik naar programma’s zocht die werknemers praktische handvatten geven,’ zegt Nisha Alberts, adviseur gezond ondernemen bij Zilveren Kruis. ‘Ik vond het een mooi initiatief, maar wel miste ik de groepsaanpak. Dus benaderde ik Marjolijn met de vraag of de VeerkrachtWijzer uitgebreid kon worden. Dat leek mij een goede manier om het bereik te vergroten. En ook leuker voor de deelnemers.’ Het resultaat was dat het programma een groepscomponent kreeg en dat de training voor teamleiders erbij kwam. Zo konden leidinggevenden leren hoe ze hun medewerkers op een positieve manier aan kunnen (blijven) sturen en ondersteunen.
     
     

    De branche in

    Wat er speelde bij Jeugdbescherming Overijssel is geen uitzondering. Veel bedrijven hebben tegenwoordig te maken met veranderingen die het personeel beïnvloeden. Binnen en buiten de jeugdzorgbranche. ‘De werkomgeving van werknemers is steeds vaker instabiel,’ verklaart Punt. ‘En hetzelfde geldt voor hun werkomstandigheden. Men moet opeens werken met nieuwe systemen, teamsamenstelling wisselen plotseling en regelmatig, en bezuinigingen leiden tot inkrimping. Het zijn maar een paar voorbeelden van actuele en veelvoorkomende situaties op het werk die je geestestoestand ingrijpend kunnen veranderen.’ Reden dus om het programma bij brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland onder de aandacht te brengen.
     

    De juiste hulp op de juiste plek

    ‘Een belangrijk thema voor jeugdzorgorganisaties binnen gezondheidsbeleid is psychosociale arbeidsbelasting en werkdruk,’ vertelt Ilona Weggeman van Jeugdzorg Nederland. ‘De omstandigheden waarin de professionals hun werk doen zijn complex. VeerkrachtWijzer bleek een project dat antwoorden had op deze pijnpunten.’ Dus droeg de brancheorganisatie bij aan de werving voor het programma en ging het balletje zo langzaamaan rollen. ‘Eerst merkten we dat mensen enthousiasmeren toch echt een andere tak van sport is,’ vertelt Alberts. ‘Je moet op een duidelijk manier communiceren en mensen snel en goed duidelijk maken wat ze hebben aan een training. Er was tijd nodig om dat verhaal helder te krijgen.’ Punt stem hiermee in. ‘Bij B&A kozen we er toen ook voor om zelf wat communicatiemiddelen te ontwikkelen. Zo zijn we posters op gaan hangen in organisaties om het gesprek over vitaliteit daar te stimuleren. Maar het leukste voorbeeld is misschien wel ons pillendoosje. Het is een ludieke manier om te laten zien dat gezondheid, vitaliteit en veerkracht niet uit een pil komen, maar dat je zelf kunt leren hier de regie over te voeren. Ons programma levert daar de tools voor.’
     

    Praten over oplossingen

    Dat laatste wordt keer op keer bevestigd. ‘Ik hoor van mijn medewerkers dat ze baat hebben gehad bij de VeerkrachtWijzer,’ vertelt Cramer. ‘Het heeft onze jeugdbeschermers meer rust gebracht en geleerd beschouwend te kijken naar waar ze zelf wel of geen invloed op hebben.’ Alberts vult aan: ‘Je bent na de sessies zelf de baas over je mentale vitaliteit en weerbaarheid, niet meer afhankelijk van anderen.’ Ook zij ziet dat de training goed ontvangen wordt en dat het nieuws zich verspreidt: ‘Hoe meer men er nu mee in aanraking komt, hoe enthousiaster men wordt. Er is een duidelijke olievlekwerking door veel mond-op-mondreclame.’ Jeugdzorg Nederland deelt het enthousiasme: ‘Wij faciliteren alleen programma’s die aansluiten bij de behoeften van onze leden,’ vertelt Jeugdzorg Nederlands Ylva van den Hengel. ‘Programma’s moeten dus echt van toegevoegde waarde zijn voor de organisaties en de medewerkers, en daarmee ook voor de jeugdigen en ouders die met jeugdzorg te maken hebben. In het geval van de VeerkrachtWijzer waren al deze elementen aanwezig.’
     

    De twijfel voorbij

    ‘Eerlijk is eerlijk,’ begint Cramer, ‘in de organisatie was niet iedereen even enthousiast. Niet iedereen wist goed wat ze konden verwachten. Mijn idee was echter: gewoon doen. Ik wist zeker dat er weerstand zou komen, maar bij mij en andere praktijkleiders leefde de overtuiging dat we hiermee wat anders konden bieden dan de standaard scholingen. We hoopten via deze weg winst te behalen op het mentale stuk. Dat resultaat is nu inderdaad behaald.’ Alberts kan zich inleven in de twijfels: ‘Het is ook zo dat zo’n training een hiccup is: je hebt het al druk als organisatie en dan moet je medewerkers ook nog tijd vrij gaan geven voor zoiets. Maar het resultaat liegt er nou eenmaal niet om.’ Punt vult aan: ‘De training helpt mensen te weten waar hun kracht ligt, wat hun doelen zijn en hoe je die vorm kunt geven. Zo wordt ontwikkeling gestimuleerd en ga je zien waar je zelf verbeterkansen kunt benutten. Je medewerkers zijn dan wel even weg voor een training, maar komen vitaler en gemotiveerder terug.’
     

    Win-win

    Vreemd is dat niet. Alberts: ‘De tools die je worden aangereikt in de training zijn dan wel uniform, maar de focus ligt op de praktijk van de deelnemers. Er wordt echt stilgestaan bij de behoeftes van deelnemers en wat zij denken dagelijks nodig te hebben.’ En daar zijn niet alleen de deelnemers en hun werkgever bij gebaat. ‘In de jeugdzorg werken we met mensen,’ vertelt Cramer. ‘Door de training kunnen de jeugdbeschermers zelf op een prettigere manier hun werk doen, en daar zijn de kinderen ook bij gebaat.’ Punt en Alberts beamen dit. Wie zelf goed in zijn vel zit, zorgt er nou eenmaal makkelijker voor dat anderen ook goed in hun vel zitten.

    Gerelateerde artikelen

    Mentaal sterkHoe ademen tegen stress helpt

    Hoe ademen tegen stress helpt

    Iedereen die werkt heeft te maken met werkdruk. Maar hoe je ermee omgaat, dat maakt het verschil. Wanneer je weet wat stress veroorzaakt en wat het met je doet, kun je het aanpakken.

    Lees meer
    Mentaal sterkTopmanagers positief over flexibel werken

    Topmanagers positief over flexibel werken

    Het proefschrift van Wike Been toont aan dat Europese werkgevers flexibele werktijden en de mogelijkheid tot thuiswerken ook zien als iets wat een positief effect kan hebben.

    Lees meer
    Mentaal sterkWeerbaar in de jeugdzorg

    Weerbaar in de jeugdzorg

    Dagelijks te maken hebben met probleemgezinnen en kinderen die onder toezicht staan, dat kan heftig zijn. Het kan zelfs beïnvloeden hoe je zelf in je vel zit.

    Lees meer
    Zilveren Kruis is onderdeel van Achmea